Yüksək gərginlikli ötürücü xəttlərdə korona effektinin tədqiqi və dənizaltı HVDC kabelinin elektromaqnit sahəsi

Elektrik enerjisi sistemlərinin dizaynında laboratoriya və ya real şəraitdə aparılan ölçmələr əsas rol oynayır. Lakin bu metodların müəyyən məhdudiyyətləri mövcuddur. Simulyasiya texnologiyaları isə bu məhdudiyyətləri aradan qaldırmaqla dizayn prosesini sürətləndirir, xərc azaldır və fiziki olaraq ölçülməsi mümkün olmayan halların tədqiqinə imkan verir.

Bu məqalədə elektrik energetikasının iki vacib məsələsi — yüksək gərginlikli ötürücü xəttlərdə korona effektinin tədqiqi və dənizaltı HVDC kabelinin elektromaqnit sahəsi — müzakirə ediləcək.

Yüksək gərginlikli ötürücü xəttlərdə korona effektinin tədqiqi

Korona effekti — yüksək gərginlikli elektrik sistemlərində yaranan elektrik boşalması nəticəsində meydana çıxan işıq və səs effektidir. Bu effekt xüsusilə 500 kV, 765 kV və daha yüksək gərginlikli sistemlərdə ciddi problemlərə səbəb ola bilir. Korona effekti azaldılmış izolyatorlar isə ötürücü xəttlərin etibarlı fəaliyyətinin əsas şərtlərindən biridir.

Laboratoriyada korona effektinin tədqiqi üçün fiziki modeldən istifadə olunur. Lakin belə testlərdə məkan məhdudiyyətləri səbəbindən adətən tək fazalı quruluşlar yoxlanılır. Bu isə real şəraitdə mövcud olan üç fazalı sistemlərlə ekvivalentliyinin təsdiqini çətinləşdirir. Müasir simulyasiya metodları isə bu problemi həll etməkdə kömək edir.

Dənizaltı HVDC kabelinin elektromaqnit sahəsi

HVDC (Yüksək Gərginlikli Doğru Cərəyan) kabeli — dənizaltı elektrik ötürülməsi üçün istifadə olunan müasir həll yoludur. Bu kabelin elektrik sahəsinin xarici mühitdə təsir göstərməyəcəyi qəbul edilir. Lakin son tədqiqatlar göstərir ki, okean cərəyanları statik maqnit sahəsi ilə qarşılıqlı təsirdə olaraq, Faradey qanununa əsasən xarici elektrik sahəsinin yaranmasına səbəb olur.

Bu elektrik sahəsi müxtəlif sualtı canlılar tərəfindən hiss edilə bilən səviyyədədir. Beləliklə, HVDC kabelinin ekoloji təsiri haqqında mövcud anlayışlar yenidən nəzərdən keçirilməlidir.

Simulyasiyanın rolu

• Laboratoriya şəraitində aparılan tək fazalı korona testlərinin real şəraitdəki üç fazalı sistemlərə uyğunlaşdırılması;
• Okean cərəyanlarının HVDC kabeli ilə qarşılıqlı təsirinin nəticələrinin tədqiqi;
• Dizayn xərcinin azaldılması və fiziki məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması;
• Elektromaqnit nəzəriyyəsinin praktiki tətbiqi — statik maqnit sahəsindəki qarşılıqlı hərəkətin tədqiqi.

Simulyasiya texnologiyaları elektrik sistemlərinin tədqiqi və dizaynında inqilabi dəyişikliklərə səbəb olur. Bu metodlar sayəsində ölçülməsi mümkün olmayan halların tədqiqi, xərc azaldılması və prosesin sürətləndirilməsi mümkün olur.