Dəniz mərcanları gələcəyin dərmanlarının sirrini saxlayır?

Müxtəlif tədqiqatlar göstərir ki, dəniz mərcanları əvvəllər məlum olmayan bioaktiv metabolitlərlə zəngin ekosistemlərdir. Bu kiçik biomolekulların yeni dərmanların, sənaye məhsullarının və digər innovativ məhsulların əsasını qoya biləcəyi bildirilir.

“Burada böyük genomik potensial var”, – deyə Kaliforniya Universitetinin (Santa Barbara) dəniz bioloqu Rebecca Vega Thurber qeyd edir. Thurber 2016-2018-ci illərdə Tərə Okean ekspedisiyasında iştirak etmiş və bu ekspedisiya nəticəsində ilk dəfə belə miqyasda tədqiqatlar aparılmışdır.

Ekspedisiya qrupunun tədqiqatları Sakit Okeanın mərcan riflərinin ümumi biodiversiyasını öyrənməyi hədəfləyirdi. 32 arxipelaqda aparılan tədqiqatlar zamanı 58 min nümunə toplanmış və bu, həssas ekosistemlərin öyrənilməsi üçün rekord həcmdə məlumatlar əldə olunmasına səbəb olmuşdur.

Thurberin rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu xüsusilə mərcan rifləri ilə əlaqəli bakteriyalar üzərində fokuslanmışdır. “Əvvəllər əsasən su bakteriyalarına diqqət yetirilirdi, lakin mərcanlara xas bakteriyaların tədqiqi çox az idi”, – deyə o qeyd edir.

Genomik yanaşma ilə tədqiqatçılar iki növ daş mərcan və bir növ alov mərcanından (meduzaya daha yaxın olan kolonial orqanizm) bakteriyaları araşdırmışdır. Bu tədqiqatlar nəticəsində 13 mindən çox metagenomik assamble edilmiş mikrob genomu yenidən qurulmuşdur.

“Tapılanların 90 faizi əvvəllər məlum deyildi”, – deyə Thurber bildirir. “Bu tədqiqatlar nəticəsində 3,700 yeni bakteriya növü kəşf edildi”. Bu bakteriyaların əksəriyyəti mərcanlara xas idi və suda tapılmamışdır.

Bu kəşf, bakteriyaların metabolizması nəticəsində əmələ gələn bioaktiv molekulların müxtəlif sahələrdə istifadəsinə imkan verir. Bu molekullar dərmanlardan tutmuş sənaye məhsullarına qədər müxtəlif sahələrdə tətbiq edilə bilər. “Onlar dərmanlar, sənaye məhsulları, hətta paltar yuyucu deterjanlar və beton istehsalı üçün istifadə edilə bilər”, – deyə Thurber qeyd edir.

Tədqiqatlar nəticəsində aşkar edilmiş bakteriyalar arasında Acidobacteriota qrupu da var idi. Bu qrupun metabolik fəaliyyətinin müxtəlifliyi protein mühəndisliyində perspektivli rol oynaya bilər. Həmçinin, mərcan riflərinin biosintetik potensialının süngərlərinkindən də yüksək olduğu müəyyən edilmişdir. Süngərlər əvvəllər bioaktiv maddələrin əsas mənbəyi hesab olunurdu, lakin bu tədqiqatlar göstərir ki, mərcanlar da eyni dərəcədə vacib potensiala malikdir.