Yer kürəsinin maqnit fırtınalarının təsiri vaxtından asılıdır

Günəş püskürmələri və maqnit fırtınaları

Günəş püskürmələri nəticəsində yaranan maqnit fırtınaları peykləri, GPS-i və elektrik şəbəkələrini poza bilir. Bu fırtınalar həm də gündəlik həyatımızı və texnologiyaları ciddi şəkildə təsir altına alır. Buna görə də belə fırtınaların təsirini azaltmaq üçün onların təbiətini və vaxtından asılı olaraq necə dəyişdiyini anlamaq çox vacibdir.

Yeni tədqiqatın əsas nəticələri

Ghag və həmkarları tərəfindən aparılan tədqiqatda Günəşin ultrabənövşəyi şüalarının (EUV) Yer kürəsinin maqnit sahəsi ilə qarşılıqlı təsiri araşdırılmışdır. Bu təsir, Yer kürəsinin fırlanma oxuna nəzərən maqnit oxunun zamanla dəyişən qeyri-uyğunluğu və ofseti səbəbindən müxtəlif vaxtlarda fərqli nəticələr doğurur.

Bu qeyri-uyğunluqlar EUV şüaların Yer kürəsinə təsirini dəyişdirir və nəticədə ionosferin maqnitosferlə qarşılıqlı təsirini də dəyişir. Tədqiqatçılar, çoxölçülü Atmosfer-Kosmos Modeli (MAGE) istifadə edərək, fırtınaların vaxtından asılı olaraq necə təsir göstərəcəyini təhlil etmişlər.

Tədqiqatda istifadə olunan metodlar

• Çoxölçülü Atmosfer-Kosmos Modeli (MAGE) istifadə edilmişdir;
• Fırtınaların vaxtından asılı olaraq təsirinin səbəb-nəticə əlaqəsi araşdırılmışdır;
• Yer kürəsinin fırlanma və maqnit qütblərinin mövqeyi nəzərə alınmışdır.

Nəticələr nəyi göstərir?

Tədqiqat nəticələri göstərir ki, maqnit fırtınalarının təsiri onların vaxtından və Yer kürəsinin maqnit sahəsinin mövqeyindən asılıdır. Bu, fırtınaların proqnozlaşdırılması və təsirinin azaldılması üçün yeni fürsətlər yaradır.

Tədqiqat haqqında

«Bu tədqiqat, Yer kürəsinin maqnit sahəsinin vaxtından asılı olaraq dəyişməsi səbəbindən maqnit fırtınalarının təsirinin necə dəyişdiyini göstərir. Bu, gələcəkdə belə fırtınaların proqnozlaşdırılması və təsirinin azaldılması üçün əsas rol oynayacaq.»

— Alberto Montanari, AGU Advances redaktorunun baş redaktoru

Mənbə və istinadlar

Tədqiqat haqqında detallı məlumat AGU Advances jurnalında dərc olunmuşdur. Məqalənin tam mənbəyi aşağıdakı kimidir:

Ghag, K., Lotko, W., Pham, K., Lin, D., Merkin, V., Raghav, A., Wiltberger, M. (2026). Universal time influence on stormtime magnetosphere ionosphere coupling. AGU Advances, 7, e2025AV002071. https://doi.org/10.1029/2025AV002071

Hüquq məlumatları

Məqalənin mətn hüququ 2026-cı ilə aiddir. Müəlliflər CC BY-NC-ND 3.0 lisenziyası altında nəşr olunmuşdur. İstifadə üçün müəllif hüquqları sahibindən xüsusi icazə tələb olunur.