Aprel ayında elə elmi kəşflər ki, çoxlarımızdan qaçdı!

Hər ay elm dünyasında çoxsaylı maraqlı kəşflər və araşdırmalar həyata keçirilsə də, onları tam şəkildə işıqlandırmaq həmişə mümkün olmur. Buna görə də hər ay ən maraqlı elmi hekayələri seçib oxucularımızla bölüşürük. Aprel ayında isə belə unikal araşdırmalar sırasında delfinlərin sürətinin sirri, göbələklərin insan sidiyini hiss etməsi, romalıların gəmilərini təmir etməsi və soda qutularının möhkəmliyinin testi yer alıb.

Delfinlərin sürətinin sirri: Elmi araşdırma

Delfinlər suya qarşı çox effektiv hərəkət edə bilən heyvanlar olaraq tanınırlar. Lakin onların bu qədər sürətli və çevik hərəkət etməsinin səbəbi uzun müddətdir ki, alimlər üçün sirr olaraq qalırdı. Yaponiyanın Osaka Universitetindən olan alimlər isə bu sirri həll etmək üçün superkompüterlərdən istifadə edərək dərin araşdırma apardılar.

Nəticələrə görə, delfinlərin quyruğunu yuxarı-aşağı hərəkət etdirməsi suyu arxaya itələyir və müxtəlif ölçülü burulğanlar (vortakslar) yaradır. Bu burulğanlar delfinlərin irəli hərəkətini təmin edən əsas səbəbdir. Alimlərin kompüter simulyasiyaları nəticəsində müəyyən olundu ki, quyruğun ilk hərəkəti böyük burulğan halqaları yaradır və bu halqalar irəli hərəkətə səbəb olur. Daha kiçik burulğanlar isə irəli hərəkətə təsir göstərmir.

Bu araşdırmanın nəticələri Physical Review Fluids jurnalında dərc olunub.

Aprel ayında diqqət çəkən digər elmi kəşflər

• Göbələklərin insan sidiyini hiss etməsi: ABŞ-də aparılan araşdırmalar nəticəsində müəyyən olundu ki, bəzi göbələk növləri insan sidiyindəki xüsusi kimyəvi maddələri hiss edə bilir. Bu kəşf tibbi diaqnostika sahəsində yeni imkanlar aça bilər.
• Romalıların gəmilərini təmir etməsi: Arxeoloqlar tərəfindən aparılan qazıntılar nəticəsində qədim Roma dövrünə aid gəmi qalıqlarında təmir izləri aşkarlandı. Bu, romalıların dənizçilik texnikalarının inkişaf səviyyəsi haqqında yeni məlumatlar verir.
• Soda qutularının möhkəmliyinin testi: Mühəndislər tərəfindən soda qutularının müxtəlif fiziki təsirlərə qarşı davamlılığı araşdırıldı. Bu testlər nəticəsində qutuların necə möhkəm olduğu və hansı materiallardan istifadə edildiyi barədə məlumatlar əldə edildi.