İncəsənətdə süni intellekt tədqiqatları: problemli artım və həll yolları

Keçən yay Piter Deqenin elmi rəhbəri ona qeyri-adi bir problemlə müraciət etdi: onun bir məqaləsi çoxlu istinadlar almağa başladı. Akademik dünyada istinadlar vacibdir, lakin bu dəfəki vəziyyət fərqli idi. 2017-ci ildə dərc edilmiş məqalə epidemioloji məlumatların statistik analizinin dəqiqliyini qiymətləndirirdi və əvvəllər illər boyunca digər tədqiqatlarda yalnız onlarla istinad almışdı. Ancaq indi hər gün, hətta hər saat başqa tədqiqatçılar tərəfindən istinad edilirdi. Bu, müəllifin karyerasında ən çox istinad alan məqalələrindən biri halına gəlmişdi.

Başqa bir alim bu xəbərdən həzz alardı, lakin Deqenin rəhbəri tədqiqat aparmağa qərar verdi. Deqen, postdoktorant olaraq fəaliyyət göstərən gənc tədqiqatçı, bu qəribə halın səbəbini axtarmağa başladı.

Onun tapıntıları göstərdi ki, süni intellekt sistemləri bu məqaləni digər tədqiqatçılar üçün əsas mənbə kimi istifadə edir. Bu, akademik ədəbiyyatda süni intellektin artan təsirinin bir nümunəsi idi. Süni intellekt alqoritmləri tədqiqat məqalələrini avtomatik olaraq skan edir, ən çox istinad edilən mənbələri seçir və onları öz məqalələrində istifadə edir. Bu proses tədqiqatçılar üçün bir çox problemlər yaradır:

• Məqalələrin həddindən artıq istinad alması: Süni intellekt tərəfindən çoxlu istinadlar alan məqalələr akademik karyeraya mənfi təsir göstərir, çünki həqiqi tədqiqat dəyəri artıq nəzərə alınmır.
• Süni intellektin təhrif etdiyi istinad siyahıları: Süni intellekt tərəfindən seçilən mənbələr həqiqətən dəqiq tədqiqat nəticələrini əks etdirmir, bu da tədqiqatın keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir.
• Akademik ədəbiyyatın etibarsızlaşması: Süni intellektin artan təsiri nəticəsində akademik ədəbiyyatın etibarlılığı azalır, tədqiqatçılar arasında etimadsızlıq yaranır.

Deqen və digər tədqiqatçılar bu problemi həll etmək üçün müxtəlif yollar axtarırlar. Bəzi alimlər süni intellekt sistemlərinin akademik məqalələri necə seçdiyini tənzimləmək üçün yeni metodlar təklif edirlər. Digərləri isə tədqiqatçılara süni intellekt tərəfindən seçilən mənbələrin həqiqiliyini yoxlamaq üçün alətlər təklif edir.

Bu problemin həlli akademik dünyanın gələcəyi üçün çox vacibdir. Süni intellekt tədqiqat proseslərində daha çox yer almağa davam edəcək, buna görə də tədqiqatçılar və akademik qurumlar bu dəyişikliklərə uyğunlaşmaq üçün hazır olmalıdırlar.