Avropa İttifaqı İran müharibəsi səbəbilə yaranan enerji böhranına qarşı 44 addımlıq plan təqdim etdi

Avropa Komissiyasından İran müharibəsi səbəbilə yaranan enerji böhranına qarşı strateji

Avropa Komissiyası, İran müharibəsi səbəbilə yaranan fosil yanacaq böhranından Avropa İttifaqı vətəndaşlarını qorumaq və yerli təmiz enerji mənbələrinin inkişafını sürətləndirmək üçün yeni bir strateji təqdim etdi. Bu strateji, AB-nin energetika sistemini daha dayanıqlı etmək və cari böhranın təsirlərini azaltmaq məqsədi daşıyır.

44 addım: Enerji təhlükəsizliyinə dair konkret tədbirlər

Carbon Brief tərəfindən təhlil edilən AccelerateEU paketi, ümumilikdə 44 addımdan ibarətdir. Bu addımlar arasında:

• Elektrikli nəqliyyatın inkişafı üçün ciddi hədəflərin müəyyənləşdirilməsi;
• Qaz anbarlarının doldurulması;
• Təmiz texnologiyaların təşviqi üçün vergi dəyişiklikləri (elektrik istifadəçilərinə üstünlük veriləcək);
• Fosil yanacaqlara olan asılılığın azaldılması;
• Qısa müddətdə enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi.

Bu tədbirlər, həm cari böhranın təsirlərini azaltmaq, həm də uzunmüddətli energetika müstəqilliyini təmin etmək üçün nəzərdə tutulub.

İran müharibəsinin energetika bazarına təsiri

28 fevral tarixində ABŞ və İsrail tərəfindən İran ərazisinə hücum təşkil edilməsi, dünya energetika bazarında böyük qarışıqlıq yaratdı. İran, dünya neftinin böyük bir hissəsini çıxaran ölkələrdən biri olmaqla yanaşı, təbii qaz ixracatında da mühüm rol oynayır. Həmçinin, İran körfəzi vasitəsilə dünya LNG ixracatının böyük bir hissəsi həyata keçirilir.

Müharibənin başlaması ilə:

• Neft qiymətləri mart ayında bir barrel üçün 100 dollardan çox qalxdı;
• Strateji Hormuz boğazı vasitəsilə neft və qaz nəqliyyatı dayandı;
• Dünyanın ən böyük neft və qaz obyektlərinə hücumlar nəticəsində istehsal dayandı;
• Qiymətlərdə qeyri-müəyyənlik və risklər artdı.

«Dünya energetika bazarları fəlakətin astanasındadır» — The Economist, 21 aprel.

Müharibənin başlaması ilə dünya ölkələri müxtəlif tədbirlər həyata keçirməyə başladı. Carbon Brief, müharibənin ilk ayında 60 ölkədən 200-dən çox siyasəti izlədi. Bu siyasətlərə:

• Yanacaq vergilərinin azaldılması;
• Sürücülük qadağaları və yanacaq paylanması;
• Yerli bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı daxildir.

Gələcəkdə nə gözlənilir?

Avropa Komissiyasının təqdim etdiyi AccelerateEU paketi, AB ölkələrinin energetika sistemini daha dayanıqlı etmək üçün ilk addımlardan biri hesab olunur. Lakin, bu planın tam həyata keçirilməsi üçün:

• Avropa ölkələrinin təklifləri qəbul etməsi;
• Ümumavropa vergi sistemində dəyişikliklərin aparılması;
• Bütün üzv dövlətlərin birgə dəstəyi lazımdır.

Komissiya, bu strateji ilə həm cari böhranın təsirlərini azaltmaq, həm də uzunmüddətli energetika müstəqilliyini təmin etmək məqsədi güdür. Bu addımların həyata keçirilməsi, Avropa İttifaqının energetika böhranına qarşı dayanıqlılığını artıracaq.