Bob Dylan: Tanrı ilə Mühakimə və Musiqi Dünyasına Qeyri-adi Təsiri

Ron Rosenbaumun yeni kitabı Bob Dylan: Things Have Changed adi bioqrafiya deyil. O, daha çox müəllifin öz ifadəsi ilə «bir növ bioqrafiya»dır — bu fərq isə çox vacibdir. Kitab, Rosenbaumun uzun müddətdir davam edən ədəbi analizlərinə, tarixi və bioqrafik detallara əsaslanaraq, Bob Dylanın mahnı sözlərini, onun mənəvi, fəlsəfi və dini obrazlarını araşdırır.

Rosenbaum qeyd edir ki, «Dylan Amerika nitqini, düşüncəsini və münasibətini yenidən yaratmışdır». Bu kitab isə onun bu yeniliklərini, xüsusilə də «teodiseya» məsələsini və müğənninin «Tanrı ilə mübahisəsi»ni araşdırır. Adətən Dylan haqqında yazılanlardan fərqli olaraq, bu əsər sənətçinin unikal tərəflərinə diqqət yetirir.

Dilinizi müdafiə edən bir tədqiqatçı

Müəlliflə aparılan müsahibədə Dylanın səsi, mahnı sözləri, musiqisi, həmçinin onun mənəvi və fəlsəfi məzmunu müzakirə edildi. Müsahibənin əvvəlində isə müğənninin səsi haqqında danışmaq vacib görüldü. Dylanın səsi tarixdə ən çox lağa qoyulan və tənqid olunan səs nümunələrindən biri olsa da, Rosenbaum bu mövqeyi tamamilə qəbul etmir.

Sosioloqlar və dinləyicilər arasında belə bir fikir vardır: «Bu adam nəinki oxuya bilir, hətta səs də çıxara bilirmi?» Lakin Rosenbaum belə fikirləri qətiyyətlə rədd edir. O, Dylanın səsini «dəmir filizindən hazırlanmış qabıq» kimi təsvir edir — bu, həm qabaqcıl, həm də çox insani bir səslənmədir. Dünyada heç bir səs belə deyil. Maraqlıdır ki, bu xüsusiyyətə malik olan digər sənətçilərin — məsələn, Jascha Heifetz kimi skripkaçılar — mənşəyi keçmişdə Polşanın bir hissəsi olan müasir Rusiyanın bir regionundan gəlir. Rosenbaum belə bir fərziyyə irəli sürür: «Bəlkə, çox qədim zamanlarda Dylanın ulu babaları da həmin regiondan olmuşdur.»

Dylanın səsi nə üçün müstəsna?

Dilinləyicilərin çoxu böyük müğənnilərin Dylanın mahnılarını fərqli şəkildə ifa etdiyini qeyd edir. Məsələn, müğənni mahnını əvvəlcə Joan Baezin ifasında eşitmişdi. «Boots of Spanish Leather» mahnısı isə onu dərin təsir altında qoymuşdu. Bu mahnı insanın peşmançılığını və kədərini çox gözəl şəkildə ifadə edir. Rosenbaum qeyd edir ki, Dylan digər sənətçilərdən fərqli olaraq, böyük orkestr və zərb alətlərindən istifadə etmədən, mahnını bir şəxsə, yəni tamaşaçının özünə deyir. Bu isə onun sənətinin əsas xüsusiyyətlərindən biridir.