Gələcək El Niño fəlakətlərə səbəb ola bilər – mütəxəssislər xəbərdarlıq edir

Dünyanın müxtəlif şəhərlərində su qıtlığı, küçədə bir neçə dəqiqə çox dayanmaqla ölümcül nəticələr doğura bilən istilər, qədim yaşayış məntəqələrinin xarabalıqlarından qaçan iqlim qaçqınları — bütün bunlar artıq 2026-cı ildə reallığa çevrilmək üzrədir. Onilliklərdir davam edən iqlim dəyişikliyinə qarşı laqeydlik və lazımi tədbirlərin görülməməsi nəticəsində bu tendensiya daha da kəskinləşəcək.

İyun ayına qədər 70% ehtimal ilə El Niño fenomeninin baş verməsi isə vəziyyəti daha da pisləşdirəcək. El Niño — okean sularının qeyri-adi dərəcədə istiləşməsi ilə xarakterizə olunan uzunmüddətli iqlim hadisəsi — rekord səviyyədə güclü ola bilər. Bu hadisə tarixdə 1877-ci ildə qeydə alınmış rekordları belə geridə qoya bilər. Son üç ay ərzində çoxsaylı iqlim modelləri nəhəng El Niño haqqında proqnozlar verir. Bu hadisə rekord səviyyədə temperatur artımına, quraqlıq, rütubət və daşqınlara səbəb ola bilər.

Pol Rundi, Albany Universitetinin atmosfer elmləri üzrə professoru, X (keçmiş Twitter) platformasında paylaşdığı mesajında bildirib ki, «1870-ci illərdən bəri ən güclü El Niño hadisəsi potensialı barədə etimad artır».

Qırmızı xəbərdarlıq siqnalları artıq işıqlandırılmağa başlayıb. Gələcək istilik dövrü həm meteoroloji cihazlarımızı, həm də dünya idarəetmə sistemlərimizi sınağa çəkəcək.

1877-ci il El Niño-nun nəticələri

1877-ci ildə baş vermiş qeyri-adi El Niño hadisəsi haqqında Nyu-York Tayms qəzetinin köşə yazarı David Uolles-Uells qeyd edir ki, bu hadisə sadəcə hava hadisəsi olaraq qalmayıb. Hadisənin nəticələri ciddi sosial nəticələrə səbəb olmuş, Avropa müstəmləkəçilik siyasəti tərəfindən zəifləyən feodal sistemlər isə bu problemləri həll etməkdə aciz qalmışlar. Aclıqlar Hindistan, Çin, Misir və Braziliya kimi ölkələrdə milyonlarla insanın həyatına son qoymuş, ardınca isə epidemiyalar yayılmışdır. Bu fəlakətlər isə dünyanın ən kasıb əhalisini daha çox zərər çəkmişdir.

Gələcəkdə müxtəlif ölkələrin siyasi sistemlərinin belə bir hadisənin yaratdığı stressə necə cavab verəcəyi məlum deyil. Çin, qida və enerji müstəqilliyinə böyük sərmayələr qoyaraq bu dövrü daha yaxşı keçə bilər. Buna qarşı Hindistan isə qlobal qida təchizat zəncirindəki kiçik dəyişikliklərdən asanlıqla təsirlənən həssaslıq göstərmişdir.

«Gələcəkdə nə baş verəcəyini müəyyən edən əsas amillərdən biri iqlim dəyişikliyi, digər isə siyasi iqtisadiyyat olacaq» — David Uolles-Uells.

Digər iqlim dəyişikliyi xəbərləri

İqlim dəyişikliyi qidaların qidalılıq dəyərini azaldır