İnsan və AI: Komandada yeni dövr – əməkdaşlıq necə dəyişəcək?

Generativ süni intellektin inkişafı ilə bir şəxsin keçmişdə bir neçə insan tərəfindən yerinə yetirilən işləri yerinə yetirməsi mümkünləşdi. Bu gün bir marketoloq kampaniyalar üçün materiallar hazırlaya, məlumatları analiz edə və məzmun yaratmaqla məşğul ola bilir. Məhsul meneceri isə mühəndislərə müraciət etmədən prototiplər hazırlaya, testlər apara və yenidən işləyə bilər. Proqramçılar isə maşınlar tərəfindən yazılmış yüksək keyfiyyətli kodları istifadəyə verə bilir. Nəticədə, çoxsaylı işləri yerinə yetirə bilən “super güclü fərd” anlayışı yaranır.

AI-in inkişafı ilə əlaqədar olaraq, komandalararası əməkdaşlığın gələcəyinə dair suallar ortaya çıxır: AI bir neçə şəxsin əqli töhfələrini təkrarlaya və ya artıra bilsə, onda komandalararası əməkdaşlığın çətinliklərinə nə üçün vaxt sərf edək? Lakin təşkilatlarda aparılan tədqiqatlar göstərir ki, AI-in inkişafı komandaların tamamilə ləğv edilməsi deyil, əksinə, onların yeni formalar qazandırması deməkdir.

Tomas (organizasiya psixoloqu və “Mən, İnsan: AI, Avtomatlaşdırma və Bizə Xas Olanı Yenidən Qazanmaq” kitabının müəllifi) və Dori (AI dövründə özlərini yenidən formalaşdıran şirkətlərə məsləhətçi kimi fəaliyyət göstərən) kimi mütəxəssislərlə birlikdə aparılan tədqiqatlar göstərir ki, şirkətlər AI-dan müxtəlif sahələrdə istifadə edirlər: strateji testlərdən tutmuş maliyyə və əməliyyatların idarə edilməsinə qədər. Hətta AI agentləri kvazi-avtonom inkişaf komandaları kimi fəaliyyət göstərir. Lakin mütəxəssislər komandaların tamamilə ləğv olunacağına inanmırlar – əksinə, AI-in təsiri ilə komandalar üç əsas istiqamətdə dəyişəcək:

1. Komandaların tərkibi dəyişəcək

AI-in inkişafı ilə əlaqədar olaraq, komandalar daha kiçik və çevik ola bilər, çünki hər bir şəxs daha çox işi özü yerinə yetirə bilir. Həmçinin komandalar həm insan, həm də qeyri-insan iştirakçılardan ibarət ola bilər. Bu səbəbdən, komandaların yalnız bir neçə üzvünün “AI ilə yaxşı anlaşması” kifayət deyil. AI savadlılığı bütün komanda üçün əsas bacarığa çevrilməlidir. Komandalar aşağıdakı mövzularda ümumi norma və prinsiplərə sahib olmalıdır:

• AI-dan nə zaman istifadə etmək və nə zaman istifadə etməmək;
• Sürət və keyfiyyət, effektivlik və dəqiqlik, aşağı dəyərli və yüksək dəyərli iş arasında fərq və kompromisləri anlamaq;
• AI-nin çıxışlarını yoxlamaq və onları insan mülahizəsi ilə birləşdirmək.

Effektiv komandalar insanları yalnız AI-dan səmərəli istifadə etdikləri üçün deyil, həm də AI-nin səhvlərini aşkar etdikləri üçün də qiymətləndirməlidir. Bu səbəbdən, “AI skeptisizmi” performans qiymətləndirməsinin rəsmi hissəsinə çevrilməlidir.

2. Komandaların diqqəti dəyişəcək

Hal-hazırda çox sayda komanda əsasən loqistik məsələlərlə məşğul olur – müxtəlif şöbələr arasında məlumatların analizi, hesabatların hazırlanması və koordinasiya. Lakin AI-in inkişafı ilə bu növ əməliyyatların yerinə yetirilməsi daha sürətli və effektiv şəkildə həyata keçirilə bilər. Buna görə də, komandaların əsas məqsədi sadəcə tapşırıqların yerinə yetirilməsi deyil, daha yüksək dəyərli fəaliyyətlərə yönəlməlidir.

AI dövründə komandalararası əməkdaşlıq yeni imkanlar açacaq. Transaksion əməkdaşlıq azaldıqca, əlaqəli əməkdaşlıq daha vacib hala gəlir. Liderlər etibarı artırmaq üçün xüsusi cəhdlər göstərməlidir: az sayda, lakin keyfiyyətli qarşılıqlı əlaqələr, mümkün olan yerlərdə şəxsən görüşlər və fikir ayrılıqları üçün strukturlaşdırılmış fürsətlər. Psixoloji təhlükəsizlik vacibdir, lakin eyni zamanda, intelektual sürtünmə də vacibdir. Məqsəd harmoniya deyil, məhsuldar münaqişədir. Bu dəyişiklik nəticəsində komandalararası əməkdaşlıq daha mənalı hiss ediləcək – həm karyera, həm də peşə identikliyinin əsas hissəsinə çevriləcək.

AI-in inkişafı ilə əlaqədar olaraq, komandaların tamamilə ləğv olunacağına inanmaq səhvdir. Əksinə, AI-in təsiri ilə komandalar yeni formalar qazana və daha yüksək dəyərli fəaliyyətlərə yönələ bilər.