Nobel İqtisadiyyat Mükafatı laureatı, tanınmış iqtisadçı Pol Krugman 21 aprel 2025-ci ildə Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən beynəlxalq iqtisadi forumda çıxış etdi. Krugman, keçmiş ABŞ prezidenti Donald Trampın İranla bağlı siyasətinin təsadüfi nəticələrini analiz etdi və bu qərarların ölkəyə necə zərər yetirdiyini ətraflı izah etdi.
Trampın İran siyasəti: Qəsdən yoxsa təsadüf?
Krugman, Trampın İranla bağlı qərarlarının çox vaxt qəsdən deyil, təsadüfi nəticələr doğurduğunu vurğuladı. O, ABŞ-nin 2018-ci ildə İranla bağladığı nüvə sazişindən çıxmasının iqtisadi və siyasi cəhətdən ölkəyə böyük zərər yetirdiyini qeyd etdi. Krugman belə nəticəyə gəldi ki, Trampın bu addımı beynəlxalq izolyasiyanı artırdı və ABŞ-nin dünya iqtisadiyyatındakı mövqeyini zəiflətdi.
İqtisadi zərərin əsas səbəbləri
- Sanksiyaların iqtisadiyyata təsiri: Trampın İranın neft ixracına qoyduğu sanksiyalar dünya bazarlarında neft qiymətlərinin qalxmasına səbəb oldu. Bu isə həm ABŞ, həm də digər ölkələrin iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərdi.
- Beynəlxalq tərəfdaşların itirilməsi: ABŞ-nin İranla bağlı siyasəti Avropa ölkələri və digər tərəfdaşları ilə münasibətlərin gərginləşməsinə səbəb oldu. Bu, ticarət və iqtisadi əlaqələrin zəifləməsinə gətirib çıxardı.
- Enerji bazarında qeyri-sabitlik: İranın neft ixracının azalması dünya enerji bazarında qeyri-sabitliyə səbəb oldu. Bu isə uzunmüddətli iqtisadi perspektivlərə mənfi təsir göstərdi.
Krugmanın qiymətləndirməsi: Trampın qərarları ABŞ-ni zəiflətdi
"Trampın İran siyasəti ABŞ üçün çox böyük səhv idi. Bu qərarlar ölkənin iqtisadiyyatına zərər yetirməklə yanaşı, beynəlxalq münasibətlərdə də gərginliyi artırdı. ABŞ-nin dünya iqtisadiyyatındakı lider mövqeyi zəiflədi, çünki tərəfdaşlarimiz bizə inamlarını itirdilər."
Gələcək perspektivlər
Krugman, ABŞ-nin İranla bağlı siyasətini yenidən nəzərdən keçirməsinin vacibliyini vurğuladı. O, belə bir siyasətin ölkənin iqtisadiyyatına və beynəlxalq münasibətlərinə uzunmüddətli zərər yetirdiyini bildirdi. Krugman həmçinin, ABŞ-nin beynəlxalq tərəfdaşlarla əlaqələrini bərpa etməsinin vacibliyini qeyd etdi.
Nəticə: Trampın siyasəti ABŞ-ə zərər yetirdi
Krugmanın analizinə görə, Trampın İranla bağlı siyasəti təsadüfi nəticələr doğurmadı, əksinə ABŞ-ə böyük zərər yetirdi. Bu siyasət ölkənin iqtisadiyyatına, beynəlxalq münasibətlərinə və dünya iqtisadiyyatındakı mövqeyinə mənfi təsir göstərdi. Krugman belə nəticəyə gəldi ki, ABŞ-nin bu siyasəti dəyişdirməsi və tərəfdaşları ilə yenidən əlaqələr qurması vacibdir.
Əlaqəli xəbərlər
Cənubi Qafqazın siyasi rəngarəngliyi: Gürcüstanın primarilərindəki gərginliklər
Georgia’s primaries for Governor and U.S. Senate have LOTS of things for political nerds (like you, dear listener) to chew on. But the Republican and...
Trumpun Çin səfəri uğursuzluqla nəticələndi: İran böhranı həll olunmadı
Tim Miller talked to Nicolle Wallace on MS NOW to give his take on Trump’s embarrassing summit in China, where Trump praised Chinese President Xi Jinp...
Newsomun büdcəsi: Qocalan və əlillərin müstəqilliyinə təhlükə
Wheelchair user Julia Feinberg, who has spinal muscular atrophy, is very aware that she will need more assistance as she ages in Oakland. She lives in...
Zənginləri vergiləndirmək istəyən siyasətçilər: Niyə onlara nifrət edirmiş kimi görünürlər?
Our politics have been analogized to Veep. A more apt comparison some days is that we are living in a cartoon. Every good cartoon needs a supervillain...
Endirimli vədələrdən dövlət xəzinəsinə zərər: Trampın yeni planı nə qədər təhlükəli?
If the IRS goes ahead and gives in to Donald Trump's demands for a MAGA slush fund, it would be outright theft of the public's money and corruption on...
Tramp Çin tələbələrini qəbul etdikcə MAGA tərəfdarları narahatlaşır
President Trump promised to bring 500,000 Chinese students to American universities and allow China to own U.S. farmland—leaving the MAGAverse enraged...
Trampın iqtisadi iddiaları: Qiymətlər həqiqətdən uzaq?
The Trump administration is hoping to trick Americans into thinking that prices are going down—while the actual numbers indicate the opposite. The U.S...
Trumpın nəzarətindən qaçan Vaşinqton Milli Operası yenidən dirçəlir
The Washington National Opera has found new life since it steered away from Donald Trump’s control.The 70-year-old opera company departed its longtime...