Yaşlı amerikalıların ən çox ehtiyacı olan yardım növü: icma səhiyyə işçiləri

Oreqon ştatının kənd yerlərində icma səhiyyə işçisi olaraq fəaliyyət göstərən Sandy Guzman, son həftə çərşənbə axşamı The Dalles adlı kiçik şəhərdə yaşayan 60 yaşlı xəstəsini ziyarət etdi. Xəstə tək yaşayırdı və “sosial təcridçilikdən çox əziyyət çəkirdi”, – deyə Guzman qeyd etdi. Ciddi bir düşmə və nəticədə əməliyyat keçirdikdən sonra qadın artıq təkərli stuldan istifadə edirdi. O, yolun aşağısındakı kilsədə ibadət etmək istədiyini, lakin ora getmək üçün nəinki vasitəsi olmadığını, həm də “heç kimə yük olmaq istəmədiyini” etiraf etdi. Guzman bildirdi ki, həmin xəstənin problemi həll etmək üçün kilsənin ruhanisi ilə əlaqə saxladı və nəticədə bazar günləri üçün xəstəni aparacaq şəxs tapıldı.

Guzman növbəti gün isə daimi oksigenə möhtac olan ürək çatışmazlığı xəstəsini ziyarət etdi. Bu qadın isə “pis şəraitdə” – heç bir mətbəx avadanlığı olmayan və isti qalmaq üçün yalnız elektrik qızdırıcıdan istifadə edən evdə yaşayırdı. Guzman qeyd etdi:

“Ona HUD mənzil proqramından və ya köməkçi yaşayışdan istifadə etmək üçün şərait yarana bilərmi, yoxsa yox, müzakirə etdik və nəticədə konkret plan hazırladıq.”

Çərşənbə günü isə Guzman 20 mil məsafədə yerləşən Hood River şəhərinə gedərək, 81 yaşlı qadını ziyarət etdi. Qadının 40 ildən çox müddətdir həyat yoldaşı olan şəxs isə ağır xərçəng xəstəliyi ilə mübarizə aparırdı. Guzman qadınla ispan dilində danışaraq, həyat yoldaşını itirmək qorxusundan əziyyət çəkdiyini öyrəndi. Guzman qadının bu mənəvi böhranla başa çıxmasına kömək etmək üçün bir terapevta müraciət etməsini təşkil etdi. Lakin həmin ziyarətdə Guzman sadəcə qadına dəsmal verib, onu sakitləşdirməyə çalışdı. O bildirdi:

“Bəzən sadəcə oturub dinləmək ən yaxşı həll yoludur.”

Amerika ictimai səhiyyə assosiasiyası icma səhiyyə işçilərini belə təsvir edir: onlar yerli icmanın etibar etdiyi və ya həmin icmaya çox yaxından bələd olan şəxslərdir. Bu səbəbdən də onlar xəstələrlə səhiyyə sistemi arasında körpü rolunu oynayırlar. Bu sahədə çalışanlar 1960-cı illərdən fəaliyyət göstərsələr də, xüsusilə kənd yerlərində və gəliri aşağı olan ərazilərdə sayları son vaxtlar artmaqdadır.

ABŞ Əmək Statistikası Bürosunun məlumatına görə, bu sahədə təxminən 65 min nəfər çalışır. Lakin Amerika İcma Səhiyyə İşçiləri Assosiasiyası isə bu rəqəmin həqiqətdən aşağı olduğunu bildirir. Bunun səbəbi isə müxtəlif adlarla fəaliyyət göstərən – icma səhiyyə təlimçiləri, əlaqələndirmə mütəxəssisləri, promotores de salud kimi tanınan işçilərin müxtəlif dövlət tənzimləmələrinə tabe olmalarıdır. Bəzi ştatlarda isə belə işçilər üçün heç bir lisenziya və ya sertifikat tələb olunmur.

Kentucky ştatındakı Louisville Universitetində bir neçə belə proqramın tədris planını idarə edən Sam Cotton qeyd edir ki, onlar həmin insanlarla eyni dildə danışırlar. O deyir:

“Səhiyyə peşəkarlarının çatışmazlığı və yaşlı əhalinin artması ilə əlaqədar bu sahəyə böyük maraq var.”

Məsələn, Oreqon ştatında yaşlılar üçün nəzərdə tutulmuş “Connected Care for Older Adults” adlı proqram çərçivəsində beş kənd klinikası icma səhiyyə işçilərindən istifadə edir. Bu işçilər 90 saatlıq onlayn təlim keçdikdən sonra dövlət sertifikatına layiq görülürlər. Qonşu Vaşinqton ştatında isə belə bir klinika fəaliyyət göstərir. Bu klinikalarda müraciət edən xəstələr isə çox zəif vəziyyətdə olurlar. “Onlar nəinki avtomobillərini idarə edə bilmir, həm də hər hansı yerə gedə bilmirlər”, – deyə klinika rəhbərləri qeyd edir.