Yuxu müddəti bioloji qocalmanı necə ləngidə bilər?

Son tədqiqatlar yuxu müddəti ilə bioloji qocalma arasında əlaqə olduğunu təsdiqləyir. Nature jurnalında dərc olunan yeni bir araşdırma göstərir ki, gündə 6.4–7.8 saat yatmaq bioloji qocalmanı ləngidə bilir. Bu müddətdən az və ya çox yatmaq isə beyin və digər orqanların qocalma tempini sürətləndirə bilər.

Yuxu və orqanların qocalması arasındakı əlaqə

Bu araşdırma, yuxu müddətinin orqanların qocalma tempinə təsirini dəqiqliklə ölçən ilk tədqiqatlardan biri hesab olunur. Araşdırmaçılar, UK Biobankdan toplanmış yarım milyon iştirakçının məlumatlarından istifadə edərək, 17 orqanın 23 fərqli qocalma saatı modelini analiz ediblər. Bu modellər orqanların bioloji yaşını müəyyənləşdirir və onların xronoloji yaşından fərqli olaraq necə qocaldığını göstərir.

Araşdırmanın aparıcı müəllifi, Kolumbiya Universitetinin radioloji elmləri üzrə assistent professoru Junhao Wen qeyd edir ki, yuxu sağlam yaşlanmanın əsas şərtlərindən biridir və eyni zamanda dəyişdirilə bilən amillərdən hesab olunur:

"Yuxu sağlam yaşlanma və uzunömürlülük üçün əsasdır. Həmçinin, yuxu müddətini dəyişdirmək mümkündür. Bu tədqiqatda biz orqanların qocalma saatlarını yuxu müddəti ilə əlaqələndirərək, onların necə qocaldığını ölçürük."

Yuxu müddətinin optimal həddi nədir?

Araşdırma nəticələrinə görə, gündə 6.4–7.8 saat yatmaq orqanların qocalma tempini optimallaşdırır. Bu müddətdən az və ya çox yatmaq isə orqanların daha sürətli qocalmasına səbəb ola bilər. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, yuxu müddəti orqanların qocalma tempinə birbaşa təsir göstərməsə də, ümumi sağlamlıqla sıx əlaqədədir.

Yuxu müddətinin orqanlar üzərindəki təsirləri

• Beynin qocalması: Yuxu çatışmazlığı beyin hüceyrələrinin zədələnməsinə və yaddaş problemlərinə səbəb ola bilər.
• Immunitet sistemi: Qısa yuxu immunitet sisteminin zəifləməsinə və iltihab reaksiyalarının artmasına səbəb olur.
• Metabolik sağlamlıq: Yuxu çatışmazlığı qlikozun tənzimlənməsini pozur və metabolik xəstəliklərin riskini artırır.
• Gecikmiş depressiya: Araşdırma yuxu müddəti ilə gecikmiş depressiya arasında əlaqəni də təsdiqləyib.

Nəticələr nə deməkdir?

Araşdırma nəticələri göstərir ki, yuxu müddətini optimallaşdırmaq orqanların qocalma tempini ləngidə bilər. Bununla belə, yuxu müddətinin orqanların qocalmasına birbaşa səbəb olub-olmadığı hələ tam aydın deyil. Lakin ümumi sağlamlıqla sıx əlaqədə olduğu məlumdur.

Mütəxəssislər, hər bir insanın optimal yuxu müddətinin fərqli ola biləcəyini vurğulayaraq, şəxsi yuxu tələblərinə diqqət yetirməyi məsləhət görürlər.