Çin İran müharibəsi ərəfəsində neft ehtiyatlarını artırdı: strateji avantajlar

Çin neft ehtiyatlarını rekord həddə artırdı

ABŞ Enerji İnformasiya İdarəsinin (EIA) bu həftə yaydığı məlumatlara görə, Çin dünyada ən böyük neft ehtiyatına malik ölkə olaraq qaldı. 2025-ci ildə bu ehtiyatlar rekord həddə — təxminən 1.4 milyard barel həcmində artdı. Ekspertlər bu addımın Pekinin energetika strategiyasının əsas hissəsi olduğunu bildirirlər.

İran müharibəsinin strateji rolu

Strateji ehtiyatların artırılması, İran müharibəsinin başlaması ilə xüsusilə əhəmiyyət qazandı. İranla bağlı münaqişənin başlaması ilə birlikdə, dünyada neft tədarükünün təhlükəsizliyi məsələsi yenidən aktuallaşdı. Hormuz boğazının bağlanması təhlükəsi isə neft bazarında böyük gərginliyə səbəb oldu.

Çinin energetika strategiyasının uğuru

Çin, İran müharibəsi başlamazdan əvvəl neft ehtiyatlarını artırmaqla böyük strateji avantaj əldə etdi. Ekspertlər qeyd edirlər ki, bu addım Pekinin uzunmüddətli energetika planının uğurlu nəticəsi idi. Jim VandeHei, Axios-un həmtəsisçisi və CEO-su, bu barədə yazırdı:

"Bu müharibə, Pekinin energetika strategiyasının stress testi idi."

Neft ehtiyatlarının artmasının səbəbləri

2025-ci ildə Çin neft ehtiyatlarını artırmasının əsas səbəbləri arasında aşağıdakı faktorlar qeyd olunur:

• Dünyada neftə tələb azalması səbəbindən neft qiymətlərinin aşağı düşməsi;
• Rusiya, Venesuela və İran kimi əsas tədarükçülərə qarşı tətbiq olunan sanksiyalarla bağlı geosiyasi risklərin artması;
• Yeni yerli energetika qanununun qəbulu, şirkətlərin ehtiyatları artırmasını tələb edən müddəalar.

Ehtiyatların həcmi və dinamikası

EIA-nın məlumatlarına görə, Çin 2025-ci ildə orta hesabla gündə 1.1 milyon barel xam nefti strateji ehtiyatlarına əlavə etdi. Dekabr ayında bu ehtiyatlar 1.4 milyard barel həcmində idi. İran müharibəsi başlamazdan əvvəl isə Çin, ehtiyatlarını bu il də artırmağa davam edirdi.

Məlumatlar qeyd edir ki, Çin öz ehtiyatları haqqında rəsmi məlumat yaymır. Buna görə də EIA, üçüncü tərəf mənbələrdən və rəsmi məlumatlardan istifadə edərək bu göstəriciləri təxmin etmişdir.

Beynəlxalq energetika konteksti

Beynəlxalq Enerji Agentliyi (IEA) 11 martda neft ehtiyatlarının ən böyük həcmdə buraxılışını təşkil etdi. Bu əməliyyat çərçivəsində 400 milyon barel neft bazarına çıxarıldı. Lakin Çin IEA-nın üzvü olmadığı üçün bu əməliyyata qoşulmadı.

ABŞ-nin ehtiyatları və müqayisə

ABŞ-nin strateji neft ehtiyatları isə təxminən 714 milyon barel həcmindədir. Dekabr ayında bu rəqəm 413 milyon barel idi. Mart ayında isə 400 milyon barel buraxılışından sonra bu rəqəm 409 milyona qədər azaldı. Rusiya-Ukrayna müharibəsi səbəbindən 2022-ci ildə ABŞ-nin ehtiyatları rekord həddə azalmışdı. Hazırda isə qiymətlərin aşağı düşməsi gözlənilmədiyindən ehtiyatların yenidən doldurulması yavaş gedir.

Nəticə: Çinin addımları strateji baxımdan düzgün idi

Ekspertlər Çin tərəfindən 2025-ci ildə həyata keçirilən bu addımların strateji baxımdan çox düzgün olduğunu qeyd edirlər. İran müharibəsinin başlaması ilə birlikdə, Çin neft ehtiyatlarından istifadə edərək energetika sahəsində böyük üstünlük əldə etdi. Bu isə Pekinin uzunmüddətli energetika strategiyasının uğurlu nəticəsi kimi qiymətləndirilir.