Florida start strafrechtelijk onderzoek naar ChatGPT na schietpartij op universiteit

Florida start strafrechtelijk onderzoek naar OpenAI

Florida opent een strafrechtelijk onderzoek naar OpenAI, de maker van ChatGPT, naar aanleiding van de dodelijke schietpartij op de campus van Florida State University (FSU) in april 2025. Tijdens de aanslag kwamen twee mensen om het leven en raakten zeven anderen gewond.

Uit onderzoek blijkt dat de 20-jarige verdachte, Phoenix Ikner, herhaaldelijk gebruikmaakte van ChatGPT om plannen te smeden. Hij vroeg de chatbot onder meer naar de Oklahoma City-bomaanslag van Timothy McVeigh en hoe de samenleving zou reageren op een schietpartij op FSU. Ook vroeg hij welk wapen en welke munitie hij moest gebruiken en waar hij de meeste slachtoffers kon maken op de campus. Minuten voor de aanslag vroeg hij zelfs hoe hij het veiligheidsslot van zijn wapen kon uitschakelen.

Strafrechtelijk onderzoek naar rol van ChatGPT

De rol van ChatGPT bij de aanslag heeft tot officiële actie geleid. Afgelopen maand kondigde procureur-generaal James Uthmeier van Florida aan dat zijn kantoor OpenAI onderzoekt op mogelijke aansprakelijkheid voor de schietpartij en de rol van de chatbot daarin.

Nu gaat Florida een stap verder door een strafrechtelijk onderzoek te starten. Volgens Bloomberg heeft de staat OpenAI strafrechtelijke dagvaardingen gestuurd, een precedent dat nieuwe druk legt op AI-bedrijven om verantwoordelijkheid te nemen voor misdaden gepleegd met behulp van hun technologie. Het is de eerste keer dat OpenAI strafrechtelijk wordt onderzocht naar aanleiding van een misdrijf waarbij ChatGPT betrokken was, aldus de BBC.

OpenAI zou medeverantwoordelijk kunnen zijn

Uthmeier benadrukte tijdens een persconferentie dat ChatGPT de dader aanzienlijke adviezen heeft gegeven voorafgaand aan de aanslag. "Als die bot een persoon was geweest, zou deze persoon worden aangeklaagd voor moord met voorbedachten rade," aldus Uthmeier. "Ons onderzoek heeft uitgewezen dat een strafrechtelijk onderzoek noodzakelijk is. ChatGPT heeft deze persoon aanzienlijke adviezen gegeven voordat hij deze gruwelijke misdaden pleegde."

OpenAI ontkent echter elke verantwoordelijkheid. "De schietpartij op Florida State University vorig jaar was een tragedie, maar ChatGPT is niet verantwoordelijk voor deze vreselijke misdaad," aldus woordvoerster Kate Waters in een verklaring aan Bloomberg. "In dit geval gaf ChatGPT feitelijke antwoorden op vragen met informatie die breed beschikbaar was op het internet. Het moedigde geen illegale of schadelijke activiteiten aan."

Eerdere rechtszaken en nieuwe aanklachten

OpenAI staat al onder druk na een eerdere rechtszaak. In februari 2024 schoot de 18-jarige Jesse Van Rootselaar twee familieleden, vijf kinderen en een leerkracht dood op een school in Brits-Columbia voordat hij zelfmoord pleegde. Uit onderzoek bleek dat OpenAI al eerder waarschuwingen kreeg over de verontrustende gesprekken van Van Rootselaar, maar nooit de autoriteiten heeft ingelicht.

Tijdens de persconferentie liet Uthmeier weten dat Florida mogelijk individuele medewerkers van OpenAI zal vervolgen. "Technologie moet de mensheid helpen en ondersteunen, niet vernietigen," aldus Uthmeier.

Brede implicaties voor AI-regulering

De ontwikkelingen in Florida zetten de discussie over de verantwoordelijkheid van AI-bedrijven verder op scherp. Het strafrechtelijk onderzoek kan een precedent scheppen voor soortgelijke zaken wereldwijd, waarbij AI-tools worden gebruikt bij het plegen van ernstige misdrijven.