Onderzoek: AI ondermijnt denkvermogen en creativiteit bij gebruikers

AI-gebruik tast denkvermogen aan, waarschuwt onderzoek

Een recent onderzoek van het Massachusetts Institute of Technology (MIT) toont aan dat het gebruik van AI-tools zoals ChatGPT negatieve gevolgen kan hebben voor de cognitieve vaardigheden van gebruikers. Onderzoekers onder leiding van Nataliya Kosmyna, wetenschappelijk medewerker aan het MIT, bestudeerden de hersenactiviteit van 54 studenten tijdens het schrijven van essays.

De deelnemers werden in drie groepen verdeeld: één groep mocht ChatGPT gebruiken, een tweede groep mocht alleen zoeken op Google (zonder AI-samenvattingen) en de derde groep moest volledig op eigen kennis vertrouwen. Elke groep schreef gedurende drie maanden één essay per maand. In de vierde maand mocht een deel van de deelnemers van groep wisselen.

Minder hersenactiviteit en verminderde creativiteit

De resultaten van het onderzoek, dat nog niet door collega-wetenschappers is beoordeeld, zijn verontrustend. Studenten die ChatGPT gebruikten, presteerden op neuraal, linguïstisch en gedragsniveau slechter dan de andere groepen. Bovendien werden ze lui: hun prestaties daalden met elke volgende essay.

Kosmyna lichtte de bevindingen toe in een interview met de BBC:

"Het brein viel niet in slaap, maar er was veel minder activiteit in de gebieden die verband houden met creativiteit en informatieverwerking."

Daarnaast bleken studenten die ChatGPT gebruikten moeite te hebben met het citeren van hun eigen essays. Dit sluit aan bij eerdere onderzoeken die aantonen dat het gebruik van AI de geheugenprestaties kan aantasten. Ook de originaliteit van de essays kwam onder druk te staan: een docent die bij het onderzoek betrokken was, merkte op dat essays van studenten die ChatGPT gebruikten opvallend veel op elkaar leken.

‘Cognitieve overgave’ en ‘kookkikker-effect’

Het onderzoek van de Universiteit van Pennsylvania bevestigt deze bevindingen. Deelnemers die de keuze hadden om ChatGPT te gebruiken bij het beantwoorden van vragen, deden dit in 90% van de gevallen. Wetenschappers noemen dit fenomeen ‘cognitieve overgave’: gebruikers geven hun denkproces uit handen aan AI.

Een andere recente studie waarschuwt voor het ‘kookkikker-effect’: het geleidelijke verlies van cognitieve vaardigheden door langdurig gebruik van AI-tools. Gebruikers melden anekdotisch dat AI hun creativiteit en vermogen om genuanceerde ideeën te verwoorden aantast. Veel jongeren ervaren AI als verslavend en vrezen dat het hun denkvermogen ondermijnt.

Wat betekent dit voor de toekomst?

Hoewel er nog veel onduidelijk is over de langetermijneffecten van AI op ons denkvermogen, is het duidelijk dat cognitieve shortcuts risico’s met zich meebrengen. Kosmyna benadrukt dat ons brein graag gebruikmaakt van dergelijke shortcuts, maar dat dit op de lange termijn schadelijk kan zijn.

"Ons brein houdt van cognitieve shortcuts, maar dat betekent niet dat ze veilig zijn."

De urgentie van dit onderzoek is groot. Terwijl AI-tools steeds toegankelijker worden, groeit de noodzaak om de gevolgen voor ons denkvermogen en onze creativiteit beter te begrijpen.

Meer over cognitieve achteruitgang: Nieuw onderzoek waarschuwt voor ‘kookkikker-effect’ door AI-gebruik