RFK Jr.’s pleidooi voor stoppen met antidepressiva: waar het klopt en waar het gevaarlijk wordt

Een vrouw van begin zestig stopte recentelijk met twee antidepressiva: fluoxetine (bekend als Prozac), dat ze meer dan 35 jaar gebruikte, en bupropion (Wellbutrin), dat ze ruim tien jaar slikte. Deze afbouw gebeurde onder begeleiding van een arts en verliep succesvol.

Het initiatief van Robert F. Kennedy Jr. (RFK Jr.) om antidepressiva af te bouwen, roept echter gemengde reacties op. Enerzijds erkent hij terecht dat sommige patiënten baat kunnen hebben bij een geleidelijke stopzetting onder medisch toezicht. Anderzijds combineert hij dit met claims die wetenschappelijk niet worden ondersteund – en die in sommige gevallen zelfs gevaarlijk kunnen zijn.

Wat RFK Jr. goed doet

RFK Jr. wijst op een belangrijk probleem: langdurig gebruik van antidepressiva kan leiden tot afhankelijkheid. Voor sommige patiënten is een gecontroleerde afbouw onder begeleiding van een arts niet alleen wenselijk, maar noodzakelijk. Dit geldt met name voor mensen die jarenlang hoge doses hebben gebruikt of bij wie de medicatie niet meer het gewenste effect heeft.

Een geleidelijke afbouw kan bijdragen aan het voorkomen van ontwenningsverschijnselen, zoals duizeligheid, misselijkheid en stemmingswisselingen. Dit wordt ook onderschreven door psychiaters en psychologen die pleiten voor een persoonlijke benadering van medicatiegebruik.

Waar het initiatief gevaarlijk wordt

Het probleem met RFK Jr.’s pleidooi zit niet in de erkenning van afbouwbehoeften, maar in de manier waarop hij deze koppelt aan ongefundeerde en soms ronduit gevaarlijke beweringen. Zo stelt hij dat antidepressiva in veel gevallen niet werken en dat ze zelfs schadelijk kunnen zijn. Deze uitspraken worden niet ondersteund door wetenschappelijk onderzoek.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zijn antidepressiva effectief bij de behandeling van depressie en angststoornissen. Stoppen zonder medisch advies kan leiden tot terugval in klachten of zelfs verergering van de aandoening. Daarnaast waarschuwen experts dat sommige patiënten ernstige ontwenningsverschijnselen kunnen ervaren, zoals slaapproblemen, angst en in extreme gevallen suïcidale gedachten.

De rol van artsen en patiënten

Het is van groot belang dat patiënten die overwegen te stoppen met antidepressiva dit altijd doen in overleg met een arts. Een geleidelijke afbouw, vaak over maanden of zelfs jaren, kan de kans op succes vergroten en het risico op ontwenningsverschijnselen verminderen.

Voor RFK Jr.’s initiatief geldt hetzelfde: zonder wetenschappelijke onderbouwing en zonder betrokkenheid van zorgprofessionals kan het initiatief meer kwaad dan goed doen. Het is essentieel dat patiënten goed geïnformeerd worden over de risico’s en voordelen van afbouwen, en dat ze toegang hebben tot deskundige begeleiding.

"Antidepressiva kunnen levens redden. Stoppen zonder medisch advies is riskant en kan leiden tot ernstige gevolgen." – Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie