Kendinizi hayatınızın tek kahramanı olarak mı görüyorsunuz? Oxford Üniversitesi fizikçisi Vlatko Vedral, aslında sizin birer kukla olduğunuzu savunuyor — ve sizin ipinizi milyonlarca paralel evrende aynı anda çeken sayısız versiyonunuz var.
Vedral, Popular Mechanics dergisindeki son makalesinde, popüler bilimde sıkça tartışılan gözlemci etkisi kavramını yeniden ele alıyor. Bu etki genellikle şöyle açıklanıyor: Kuantum nesneler, aynı anda birçok durumda bulunabilirler. Bir gözlemci onlara baktığında ise bu durumlar "çöker" ve sadece biri kalır. Bu da, gerçekliği sadece gözlemlediğimiz için yarattığımız gibi mistik yorumlara yol açabiliyor.
Ancak Vedral’a göre, fizik bu iddiayı desteklemiyor. Kuantum sistemlerin çökmesi, insan bilincinin özel bir gücü değil; aksine, herhangi bir etkileşimin doğal bir sonucu. Yani bir foton güneş gözlüğünüze çarptığında, beyninizin onu fark etmesini beklemiyor. Foton, lensi geçiyor ya da yansıyor — hangisinin gerçekleşeceği, o anki koşullara bağlı.
Bu durumda, fotonun yolunu siz belirlemiyorsunuz; siz, fotonun yoluyla şekilleniyorsunuz. Yani o fotonu algılayan "siz", onu algılamayan "sizden" farklı bir kuantum yolunda ilerliyor.
Vedral’ın argümanının özünde yatan fikir ise şu: Her iki "siz" de aynı anda var olmaya devam ediyor. Ancak ışığı bilinçli olarak algılayan "siz", farklı bir kuantum yoluna sapıyor.
Schrödinger’in kedisi deneyine benzer şekilde, Vedral, tüm kuantum deneylerinin aslında bu ilkenin farklı versiyonları olduğunu savunuyor:
«Aşırıya kaçmadan söylemek gerekirse, tüm kuantum deneylerinin temelde Schrödinger’in kedisi deneyinin daha karmaşık versiyonları olduğunu söyleyebiliriz.»
Her etkileşimle birlikte dallanan sonsuz sayıda paralel evrende, sayısız "siz" aynı anda var oluyor. Ve bu versiyonlar, gözlemlediğiniz "siz"in kaderini gizlice etkiliyor. Vedral’ın ifadesiyle:
«Kuantum nesnelerde kodlanan gerçeklik unsurları temeldir ve siz — bu evrende ya da diğerlerinde — onları her gözlemlediğinizde şekillenirsiniz.»
Özetle: Evrenin bir köşesinde, çok daha başarılı ve şanslı bir "siz" en iyi hayatını yaşıyor olabilir — oysa bu yazıyı okuyan "siz", talihsiz bir kaderle karşı karşıya kalmış olabilirsiniz.