Aybaşı dövrünün psixi sağlamlıqla əlaqəsi: elm nə deyir?

Aybaşı dövrünün psixi sağlamlıqla əlaqəsi: elm nə deyir?

Aybaşı dövrü hər ay bir çox qadının həyatında təkrarlanan təbii prosesdir. Lakin bu dövrün yalnız fiziki deyil, həm də psixi sağlamlıqla sıx əlaqəli olduğunu göstərən tədqiqatlar mövcuddur. Hormonal dəyişikliklər, xüsusilə estrogen və progesteron səviyyələrindəki dalğalanmalar, bir çox qadında stress, həyəcan və hətta depresiya hissinin artmasına səbəb olur.

Hormonlar və psixi sağlamlıq arasındakı əlaqə

Aybaşı dövründən əvvəl və dövründə hormonal dəyişikliklər beynin emosional mərkəzlərini təsir edir. Bu proses premenstrual sindrom (PMS) və ya daha ağır forması olan premenstrual disforik pozuntu (PMDD) kimi halların yaranmasına səbəb ola bilir. PMDD diaqnozu qoyulmuş qadınlarda depressiya, qəzəb və ümumi mənəvi çöküntü halları müşahidə olunur.

ABŞ-də aparılan bir tədqiqatda, aybaşı dövründə olan qadınların 80%-dən çoxunun müxtəlif dərəcələrdə emosional dəyişikliklər yaşadığı müəyyən edilmişdir. Bu dəyişikliklər arasında:

• Stress və həddindən artıq həyəcan: Hormonal dalğalanmalar kortizol səviyyəsinin artmasına səbəb olur ki, bu da stresin artmasına gətirib çıxarır.
• Depressiya və mənəvi çöküntü: Serotonin və digər neyrotransmitterlərin səviyyəsinin dəyişməsi depressiya hissinin yaranmasına səbəb ola bilir.
• Qəzəb və qıcıqlanma: Progesteron səviyyəsinin düşməsi bəzi qadınlarda qəzəb və qıcıqlanmanın artmasına səbəb olur.

Tədqiqatların nəticələri

Dünyanın müxtəlif ölkələrində aparılan tədqiqatlar göstərir ki, aybaşı dövründə psixi sağlamlığın pisləşməsi adi bir hadisə deyil. Məsələn, İngiltərədə keçirilən bir araşdırmada, aybaşı dövründə olan qadınların 30%-dən çoxunun iş yerində və şəxsi həyatlarında problemlər yaşadığı müəyyən edilmişdir. Bu problemlər arasında:

• İş yerində konsentrasiyanın azalması
• Sosial əlaqələrin zəifləməsi
• Gündəlik fəaliyyətlərin yerinə yetirilməsində çətinliklər

Bununla belə, aybaşı dövründə psixi sağlamlığın pisləşməsi hər qadında eyni dərəcədə təsirli olmur. Bəzi qadınlar bu dövrü asanlıqla keçirirlər, digərləri isə ciddi dəstəyə ehtiyac duyurlar.

Uzmanların tövsiyələri

Psixoloqlar və ginekoloqlar aybaşı dövründə psixi sağlamlığın qorunması üçün bir neçə vacib məsləhətlər verirlər:

• Düzgün qidalanma: Qida rasionuna magnezium, B6 vitamini və omega-3 yağ turşularının daxil edilməsi hormonal balansı yaxşılaşdırır.
• Hərəkət etmək: Həftədə ən azı 3 dəfə yüngül idman növləri (yürüş, yoga, gimnastika) stressi azaldır və ümumi sağlamlığı yaxşılaşdırır.
• Dəstək qruplarına qoşulmaq: Aybaşı dövründə yaşanan problemlərlə bağlı digər qadınlarla təcrübə mübadiləsi psixi sağlamlığın yaxşılaşmasına kömək edir.
• Həkimə müraciət etmək: Əgər aybaşı dövründə psixi sağlamlıq ciddi şəkildə pisləşirsə, həkimə müraciət etmək vacibdir. Müalicə üçün dərmanlar və ya terapiya təklif edilə bilər.

«Aybaşı dövründə psixi sağlamlıqla bağlı problemlər adi bir hadisə deyil, lakin bu problemlərin həlli üçün müxtəlif vasitələr mövcuddur. Ən vacib şey, qadınların bu dövrü rahat keçirmələri üçün lazımi dəstəyi almalarıdır.» — Psixoloq Aynur Əliyeva

Aybaşı dövründə psixi sağlamlığın yaxşılaşdırılması üçün praktiki məsləhətlər

Aybaşı dövründə psixi sağlamlığın yaxşılaşdırılması üçün aşağıdakı praktiki məsləhətlərdən istifadə etmək olar:

• Günlük rutini planlaşdırmaq: Bu dövr üçün xüsusi fəaliyyətlər planlaşdırmaq, məsələn, istirahət, oxu və ya yaradıcılıq fəaliyyəti, stressi azaldır.
• Təbiətdə vaxt keçirmək: Təzə hava və təbiət aybaşı dövründə ruh halını yaxşılaşdırır.
• Dost və ailə ilə vaxt keçirmək: Sosial əlaqələrin saxlanması emosional dəstəyi artırır.
• Dərin nəfəs alma və meditasiya: Bu texnikalar stressi azaldır və mənəvi rahatlıq təmin edir.

Nəticə

Aybaşı dövrünün psixi sağlamlıqla sıx əlaqəli olduğunu göstərən tədqiqatlar, bu dövrün qadınlar üçün sadəcə fiziki deyil, həm də emosional cəhətdən vacib olduğunu təsdiqləyir. Hormonal dəyişikliklər, stress və digər amillər bu dövrün rahat keçirməsini çətinləşdirir. Lakin düzgün qidalanma, idman, dəstək və müalicə vasitələri ilə bu problemlərin həlli mümkündür. Qadınların aybaşı dövründə psixi sağlamlıqlarına xüsusi diqqət yetirmələri və lazımi dəstəyi almaları vacibdir.