Fransisko Berardin “Qəzzəni Düşünmək” əsəri nə üçün uğursuzluğa düçar olur?

Qəzzə kompasdır. Bu sözlər 2025-ci ildə Detroyt şəhərində keçirilən “Fələstin Xalq Konfransı”nda böyük bannerlərdə əks olunmuş, həmçinin Fələstin Gənclər Hərəkatının nümayiş və çıxışlarında tez-tez təkrarlanmışdır. Dünyanın çox hissəsi bu həqiqəti hələ qəbul etməsə də, gələcəkdə bu həqiqət onları da dəyişdirəcək.

Qəzzə sadəcə bir yer deyil, həm də müasir dünya sisteminin əsasında duran zorakılıq və hakimiyyətin ən qabarıq nümunəsidir. Tarixi Fələstində, xüsusilə Qəzzədə baş verən soyqırım, dünya siyasətinin əsasını təşkil edən zorakılıq modelini açığa çıxarır. Bu səbəbdən, Qəzzəni düşünmək, həyatımızı və fəaliyyətimizi bu hadisənin işığında yönəltmək deməkdir.

2023-cü ildən bəri çox sayda müəllif Qəzzəyə diqqət yetirməyə başladı. Bu diqqət çox vacibdir, çünki Qəzzəni düşünməmək, ümumiyyətlə düşünməmək deməkdir. Hazırkı dünyanın inanılmaz qəddarlığını nəzərə almadan edilən hər bir fikir, qatillərin tərəfində durmaqdan başqa bir şey deyildir.

Qəzzəni düşünmək həm də məsuliyyət tələb edir:

• Bu mövzunu lazımınca ciddi və diqqətlə müzakirə etmək, Fələstin xalqının mübarizəsinə qarşı səthi və kinik yazılara əlavə olmamaq;
• Həddimizi bilmək, lakin eyni zamanda bu həddi aşmağa çalışmaq;
• Qorxu və dəhşəti qəbul etmək, lakin eyni zamanda bu dəhşətdən xilas olmağın yollarını axtarmaq.

Fransisko Berardin isə “Qəzzəni Düşünmək” adlı əsərində bu məsuliyyətin öhdəsindən gəlməkdə uğursuzluğa düçar olur. Kitabında Qəzzənin vacibliyini qəbul etsə də, mövzunu lazımınca dərinləşdirə bilmir. O, Fələstin xalqının mübarizəsini sadəcə “tarixi proses” kimi təqdim edir, halbuki bu mübarizə həqiqətdə canlı, ağrılı və davam edən bir reallıqdır.

Berardin Qəzzəni “tarixi ziddiyyətlərin mərkəzi” kimi təsvir etsə də, bu ziddiyyətlərin nə qədər dərin və qəddar olduğunu tam olaraq göstərə bilmir. O, soyqırımı “müxtəlif tərəflərin mövqeləri” ilə əlaqələndirir, lakin bu mövqelərin nə qədər qanlı və qəddar olduğunu açıq şəkildə ifadə etməkdən çəkinir. Beləliklə, kitabın əsas məzmunu Qəzzənin əhəmiyyətini qəbul etmək olsa da, mövzunun dərinliyinə və qəddarlığına tam olaraq nüfuz etməkdə uğursuzluğa düçar olur.

Qəzzəni düzgün düşünmək üçün yalnız faktları deyil, həm də həqiqətləri qəbul etmək lazımdır. Berardin isə bu həqiqətlərdən qaçır, nəticədə isə əsər həm nəzəri cəhətdən zəif, həm də emosional cəhətdən boş qalır. Qəzzəni düşünmək hər bir insanın borcudur, lakin bu məsuliyyətin öhdəsindən gəlmək üçün həqiqətləri tam olaraq qəbul etmək və onlara qarşı durmaq lazımdır.