Norveçdə HIV-ə qarşı kök hüceyrə transplantasiyası ilə müalicə: yeni ümidlər

Norveçdə nadir hadisə: HIV-in funksional müalicəsi

Norveçdə yaşayan 63 yaşlı bir kişi, qardaşından alınan kök hüceyrə transplantasiyası nəticəsində HIV-in funksional olaraq müalicə olunmasını təmin etdi. Bu hadisə, elmi ictimaiyyət tərəfindən böyük maraqla qarşılanıb və HIV-in müalicəsi üçün yeni perspektivlər açmışdır.

Tədqiqat nəticələri

Tədqiqatçılar, xəstənin qan, bağırsaq və sümük iliyi nümunələrində heç bir detectable viral rezervuarın olmadığını təsdiqləyiblər. Bu nəticələr, beş il əvvəl həyata keçirilən allogenik hematopoetik kök hüceyrə transplantasiyası (HSCT) nəticəsində əldə edilib. Hadisə, Nature Microbiology jurnalında dərc olunub və bu, qardaşdan alınan kök hüceyrə transplantasiyası nəticəsində HIV-in remissiyasına nail olan ilk hadisədir.

Nadir genetik mutasiya: CCR5Δ32

HIV-in müalicəsi üçün kök hüceyrə transplantasiyası nəticəsində remissiya əldə edən xəstələrin böyük əksəriyyətində CCR5Δ32 adlanan nadir genetik mutasiya müşahidə olunub. Bu mutasiya, HIV-1-in əsas variantına qarşı müqavimət yaradır. HIV, immun hüceyrələrdə yerləşən CCR5 reseptorlarından istifadə edərək hüceyrəyə daxil olur. Lakin CCR5Δ32 mutasiyası, reseptorların ifadə olunmasını qarşısını alır və beləliklə, virusun hüceyrəyə daxil olmasına mane olur.

Oslo xəstəsi də, bu mutasiyaya malik qardaşından kök hüceyrə transplantasiyası alıb. Lakin tədqiqatçılar, bu mutasiyanın remissiya üçün əsas amil olmasına baxmayaraq, yeganə faktor olmadığını qeyd edirlər.

Mütəxəssislərin rəyi

Steven Deeks, UCSF-də tibb professoru və Zuckerberg San Francisco General Hospital-da HIV, infeksion xəstəliklər və qlobal tibb üzrə mütəxəssis:

“Bu hadisə, HIV-in remissiyası haqqında mövcud anlayışımızı genişləndirən vacib bir addımdır. Lakin bu metodun geniş tətbiqi üçün çoxsaylı tədqiqatlara ehtiyac var.”

HIV müalicəsində yeni perspektivlər

Müasir dövrdə, HIV-in müalicəsi üçün PrEP və antiretroviral terapiyası (ART) kimi effektiv metodlar mövcuddur. Lakin bu hadisə, elmi ictimaiyyətə yeni ümidlər bəxş edir. Kök hüceyrə transplantasiyası nəticəsində remissiya əldə edən xəstələrin sayı çox az olsa da, bu hadisələr, virusun gizli rezervuarlarını tamamilə aradan qaldırmaq üçün yeni yanaşmaların inkişafına səbəb olur.

Digər nadir hallar

• Berlin xəstəsi: 2007-ci ildə kök hüceyrə transplantasiyası nəticəsində HIV-in tam müalicəsinə nail olan ilk şəxs.
• London xəstəsi: 2019-cu ildə eyni metodla remissiya əldə edən ikinci şəxs.
• Nyu-York xəstəsi: 2022-ci ildə kök hüceyrə transplantasiyası nəticəsində remissiya əldə edən üçüncü şəxs.

Gələcək tədqiqatlar

Tədqiqatçılar, bu hadisələrin detallarını daha dərindən araşdırmaq və digər xəstələrdə də eyni nəticələrin əldə olunması üçün yeni metodlar inkişaf etdirmək üçün çalışırlar. Lakin bu metodun geniş tətbiqi üçün çoxsaylı klinik tədqiqatlara və səriştəli mütəxəssislərə ehtiyac var.