Oskar mükafatları qaydalarda böyük dəyişikliklər: İncəsənətdə AI-ya qadağa, beynəlxalq filmlərin seçimi dəyişir

Oskar qaydalarında fundamental dəyişikliklər

Akademiyanın 99-cu mükafat mərasimi üçün elan etdiyi yeni qaydalar kinematoqrafiya dünyasında böyük rezonans doğurdu. Ən diqqət çəkən dəyişikliklərdən biri süni intellektin (AI) rolu ilə bağlıdır. Akademiya, aktyorluq nominasiyalarında yalnız "insanlar tərəfindən icazəli şəkildə ifa edilmiş rolların" qəbul ediləcəyini bildirdi. Həmçinin, ssenarilərin "insan tərəfindən yazılmış" olması şərtini qoydu. Bu qərar, AI-nın kinematoqrafiya sahəsindəki təsirini məhdudlaşdırmaq məqsədi daşıyır.

AI-ya qarşı sərt mövqe

Akademiya, süni intellektdən istifadə ilə bağlı məlumat tələb etmək hüququnu da özündə saxlayır. Bu, AI-ın yaradıcılıq prosesindəki rolunu daha da məhdudlaşdırmaqla yanaşı, mükafatların mənəvi dəyərini qorumağa yönəlib. Qeyd edək ki, bu qərar AI-ın kinematoqrafiyadakı rolunu tamamilə rədd etmək deyil, lakin onun əsas rolu oynadığı əsərlərin mükafatlandırılmasını qadağan edir.

Aktyorların çoxsaylı namizədliyi mümkünləşdi

Akademiyanın digər bir dəyişikliyi isə aktyorların bir kateqoriyada bir neçə dəfə namizəd göstərilməsinə imkan yaratmasıdır. Əvvəllər bir aktyorun eyni kateqoriyada iki dəfə namizəd olması halında, yalnız ən çox səs toplayan film üzrə namizədlik veriliridi. Bu qayda digər kateqoriyalarla eyni səviyyəyə gətirilib. Təcrübəyə görə, bir aktyorun eyni ildə iki fərqli rolu ilə namizəd olması nadir hallarda baş verir. Məsələn, 2019-cu ildə Skarlett Yohansson eyni ildə iki fərqli rolu ilə namizəd göstərilmişdi, lakin həmin hallarda həmişə bir rolu əsas, digərini isə köməkçi kateqoriyada təqdim etmişdi.

Beynəlxalq Film nominasiyasında yeni dövr

Beynəlxalq Ən Yaxşı Film nominasiyasında isə ən böyük dəyişikliklər həyata keçirilib. 1950-ci illərdən bəri mövcud olan qaydaya görə, hər ölkədən yalnız bir film namizəd göstərilə bilərdi. Bu isə bəzi dəyərli filmlərin ölkələri tərəfindən seçilməməsi səbəbindən mükafatdan məhrum qalmasına səbəb olurdu. İndi isə bu kateqoriyada iki yol mövcuddur:

• Ölkə tərəfindən təqdim olunmaq;
• Altı nüfuzlu film festivalından birində qalib gəlmək.

Bu festivallar aşağıdakılardır:

• Berlin Beynəlxalq Film Festivalı;
• Busan Beynəlxalq Film Festivalı;
• Kann Film Festivalı;
• Sundance Film Festivalı (Dünya Kino Qrand Pri);
• Toronto Beynəlxalq Film Festivalı;
• Venesiya Beynəlxalq Film Festivalı.

Bu dəyişiklik sayəsində son illərdə ölkələri tərəfindən təqdim edilməyən, lakin böyük uğur qazanan filmlər də mükafat üçün namizəd ola biləcəklər. Məsələn, Kann festivalının "Qızıl Palma" mükafatını qazanan "Anatomiya bir Fall" və "Titane", Venesiya festivalının qalibləri "The Room Next Door" və "Happening", Berlin festivalının laureatları "Yellow Letters" və "Dreams (Sex Love)" və digərləri.

Nəticələr və perspektivlər

Bu dəyişikliklərin hər il təxminən 4-5 əlavə filmin namizədliyini genişləndirəcəyi gözlənilir. Akademiyanın bu qərarları kinematoqrafiya sənayesində yeni meyilləri də əks etdirir. Süni intellektin rolunun məhdudlaşdırılması ilə yanaşı, beynəlxalq filmlərin seçiminin daha demokratik və rəqabətli olması təmin edilir. Bu isə həm tamaşaçılar, həm də kinematoqrafiya həvəskarları üçün daha müxtəlif və keyfiyyətli filmlərin mükafatlandırılmasına şərait yaradır.

Akademiyanın prezidenti Janet Yang: "Bu dəyişikliklər kinematoqrafiyanın inkişafına töhfə verəcək və mükafatların mənəvi dəyərini qoruyacaq. Biz sənaye tərəfdaşlarımızla əməkdaşlıq etməyə davam edəcəyik ki, bu qaydalar sənaye üçün faydalı olsun."