Qanunlar qəbul olunmasa belə, nəzarətsiz nəticələr doğura bilər

Qanunlar qəbul olunmasa belə, nəzarətsiz nəticələr doğura bilir

İctimai siyasət müzakirələrini izləyənlər üçün qeyri-müəyyən nəticələr anlayışı tanışdır. Yaxşı niyyətlə qəbul edilmiş qanunlar zamanla gözlənilməz mənfi nəticələr doğura bilir, hətta orijinal məqsədə zidd nəticələrə səbəb ola bilir. Lakin qəbul olunmayan qanunlar da eyni dərəcədə təsirsiz deyil — onlar riskli fəaliyyətlərin xərclərini artıraraq iqtisadiyyata ziyan vura bilir.

Bu barədə ABŞ-də müzakirə edilən mənzil qanunu və Kaliforniyanın varlıq vergisi təklifi misal göstərilə bilər. Hər iki təklif qəbul olunmasa belə, iqtisadi qərarların qəbuluna təsir edir və nəticədə mənfi nəticələr doğurur.

Mənzil qanunu: İnvestorları qorxudan mənzil tikintisinin dayandırılması

Senatın qəbul etmək istədiyi mənzil qanunu ölkədə mənzil böhranını həll etmək məqsədi daşıyır. Qanun layihəsi adi amerikalılar üçün mənzil sahibliyini asanlaşdırmaq və ucuzlaşdırmaq üçün mənzil təchizatını artırmağı nəzərdə tutur. Bu məqsədlə layihədə mənzil tikintisinin vaxtını və xərclərini azaldacaq bir çox tədbirlər nəzərdə tutulub.

Mart ayında Senat tərəfindən böyük səslə qəbul edilən qanun layihəsi hələ qüvvəyə minməyib və dəyişikliyə məruz qala bilər. Lakin belə olsa belə, layihənin müzakirəsi belə mənzil tikintisi layihələrinin dayandırılmasına səbəb olub. Bunun səbəbi layihənin bir bəndində göstərilir ki, inkişafçılar tikilən mənzilləri yeddi il ərzində satışa çıxarmalıdırlar. Bu təklifin məqsədi böyük institusional investorların mənzil bazarında çoxluq təşkil etməsinin qarşısını almaq və adi vətəndaşlara mənzil almağa şərait yaratmaqdır.

"İnvestorlar yeddi ildən sonra mənzillərini satmaq məcburiyyətində qaldıqlarına görə yeni mənzil tikintilərinə investisiya qoymaqdan çəkindiklərini" bildirirlər. — The Wall Street Journal

Qanun layihəsi hələ qəbul olunmasa belə, investorlar və kreditorlar bu qanunun qəbul olunacağından qorxaraq layihələrdən çəkiliblər. Jurnalın məlumatına görə, bu layihələr üçün nəzərdə tutulmuş $3.4 milyarddan çox investisiya dayandırılıb. Beləliklə, mənzil təchizatını artırmağı hədəfləyən qanun layihəsi qəbul olunmasa belə, mənzil tikintisinin dayandırılmasına səbəb olub.

Kaliforniyanın varlıq vergisi: Varlıqdan çıxışa səbəb olan təklif

Kaliforniyada müzakirə edilən bir vaxtlıq varlıq vergisi də qəbul olunmasa belə iqtisadi qərarlara təsir edən digər bir nümunədir. Bu təklifə əsasən, milyarderlərdən onların ümumi sərvətinə görə bir dəfəlik vergi alınacaq. Tənqidçilər isə bildirirlər ki, bu verginin tətbiqi nəticəsində bəzi fond qurucuları öz şirkətlərindən çıxmaq məcburiyyətində qalacaqlar, çünki onlar kağız üzərində olan sərvətlərinə görə vergi ödəmək üçün səhmlərini satmaq məcburiyyətində qalacaqlar.

Bu verginin məqsədi dövlət xəzinəsini doldurmaq və sosial proqramları maliyyələşdirməkdir. Lakin dövlətin öz qanunvericilik analiz şöbəsi belə bildirir ki, bu verginin uzunmüddətli nəticəsi vergi gəlirlərinin azalması ola bilər. Bundan əlavə, Kaliforniyanın ən varlı şəxslərindən bəziləri artıq bu ştatı tərk ediblər. Təxminlərə görə, $1.07 trilyon sərvətə malik 12 milyarder artıq Kaliforniyanı tərk ediblər.

Nəticə: Qanun layihələri qəbul olunmasa belə iqtisadiyyata təsir edir

Bu misallar göstərir ki, qanun layihələri qəbul olunmasa belə, iqtisadi qərarlara təsir edərək nəticələr doğura bilir. İnvestorlar və inkişafçılar qəbul olunacağından qorxaraq layihələrdən çəkilə bilir, bu isə iqtisadiyyata ziyan vura bilir. Buna görə də qanun layihələrinin müzakirəsi zamanı onların potensial təsirlərinin də nəzərə alınması vacibdir.