SpaceX-ə qarşı evlərə ziyan vurduğuna görə yüzlərlə məhkəmə iddiası

Texasda yaşayan yüzlərlə sakinin SpaceX-in uçuşlarından qaynaqlanan güclü səs, vibrasiya və partlayışlar səbəbindən evlərinin ciddi şəkildə zədələndiyinə görə şirkətə qarşı məhkəmə iddiaları təqdim etdiyi bildirilir.

Hüquqi sənədlərdə bildirilir ki, iddialar Texasın Cameron və McLennan qraflıqlarında qeydə alınıb. Bu ərazilərdə SpaceX-in Starbase və McGregor obyektləri yerləşir. Hüquqşünaslar şirkəti məsuliyyət daşımaqda, Starship raketinin uçuşlarının yaratdığı risklərin düzgün qiymətləndirilmədiyini iddia edir.

İddialarda xüsusi olaraq ev sahiblərinin şikayətlərinə yer verilməsə də, hüquqşünaslar raketlərin səbəb olduğu səs-küy və vibrasiyaların damların dağılmasına, pəncərələrin və şüşəli qapıların sınmasına səbəb olduğunu qeyd edir. Bir iddiada isə belə deyilir:

«Evlər həqiqətən də təzyiq altında çatlayır, əsasları zədələnir, struktur bütövlüyü pozulur.»

Hüquqşünaslar tərəfindən təqdim edilən sənəddə isə belə qeyd olunur:

«Müştərilər SpaceX-in Starbase ətrafındakı evlərində Starship əməliyyatları səbəbindən davamlı olaraq səs-küy, vibrasiya və sonik partlayışlara məruz qalırlar.»

Starship-in ilk uçuşu 2023-cü ilin aprelində həyata keçirilib. O vaxtdan bəri raket 11 dəfə uçuş həyata keçirib, bir neçə dəfə isə havada partlayıb. İlk uçuşunda isə raketin tamamilə məhv olması ilə yanaşı, buraxılış platforması da ciddi ziyan görüb. Platformanın beton örtüyü, 33 Raptor mühərriklərinin yaratdığı 16 milyon funtluq təzyiqə davam gələ bilməyib.

Uçuşların binaları silkələdiyi, sakinləri qorxutduğu və pəncərələrin sındırdığı barədə məlumatlar SpaceX-in fəaliyyətinin başlanğıcından bəri davam edir. İddialara görə, Starship digər böyük raketlərdən, məsələn, NASA-nın Saturn V və yeni Space Launch System raketlərindən iki dəfə çox təzyiq yaradır. Buna baxmayaraq, şirkətin rəsmi açıqlamalarında göstərilir ki, Starship-in partlayışlarının və akustik təsirlərinin dəqiq modelləşdirilməsi üçün kifayət qədər məlumat yoxdur.

İddialarda belə qeyd olunur:

«Bu akustik və seysmik hücum adi narahatlıq deyil, davamlı və gündəlik bir bombardmandır. Statik yanğınlar isə çox vaxt altı dəqiqəyə qədər davam edən uzun müddətli yanğınlara çevrilir, ətraf ərazilərdəki mülkləri ağır akustik və seysmik rezonansa məruz qoyur.»

Bu məhkəmə iddiaları SpaceX üçün çox vaxtında baş verir. Şirkətin tarixində ən böyük IPO-lardan biri olması gözlənilən çox trilyon dollarlıq birja çıxışı planlaşdırılır. Eyni zamanda, Starship-in NASA-nın Artemis IV missiyası üçün Ay səthinə astronavtları endirməkdə istifadə olunması nəzərdə tutulur. Bu missiyanın isə ən tez 2028-ci ildə həyata keçirilməsi planlaşdırılır.