Starlink istifadəçilərini izləmək mümkün: Hökumətlər nə qədər təhlükədədir?

SpaceX tərəfindən idarə olunan Starlink peyk internet xidmətindən istifadə edənləri izləmək və müəyyən etmək üçün bir neçə texnologiya şirkəti tərəfindən yeni alətlər təklif edildiyi bildirilir. Bu xəbərlər şəxsi məlumatların mühafizəsi ilə bağlı suallar doğurmaqla yanaşı, dövlət qurumlarının da diqqətini çəkir.

Haaretz qəzetinin yaydığı sənədlərdə göstərilir ki, Starlink terminallarından istifadə edənləri izləmək üçün nəzərdə tutulmuş proqram təminatı mövcuddur. Bu alətlərdən ən azı iki şirkət — TechTarget və Rayzone istifadə edir. Bu şirkətlər müxtəlif məlumat mənbələrindən istifadə edərək Starlink terminallarının yerləşdiyi yerləri müəyyən etməyə çalışırlar. Sözügedən alətlər dövlət müştəriləri üçün nəzərdə tutulmuşdur və SpaceX sistemlərinə birbaşa müdaxilə etməyi nəzərdə tutmur.

Fast Company tərəfindən aparılan araşdırmada isə üçüncü bir şirkət — Shoghi tərəfindən dövlət müştəriləri üçün Starlink istifadəçilərini müəyyən etmək üçün xidmətlər təklif edən veb-saytın mövcudluğu təsdiqlənmişdir. SpaceX və Starlink xidmətlərini ABŞ dövlət qurumlarına təqdim edən satıcılar isə bu məsələ ilə bağlı açıqlama verməkdən imtina etmişlər.

Rayzone şirkəti isə Haaretz-in yaydığı xəbərdə adı çəkilən şirkətlərdən biri olaraq, İsrail Müdafiə Nazirliyinin Müdafiə ixracı nəzarət agentliyində fəaliyyət göstərdiyini bildirmişdir. Şirkətin rəsmi nümayəndəsi, "Məhsullarımızın və texnologiyalarımızın ixracı dövlət tərəfindən tələb olunan icazələrdən və şirkətimizin sərt daxili mühafizə prosedurlarından keçməlidir" deyə qeyd etmişdir. Şirkət həmçinin media hesabatları və bacarıqları ilə bağlı heç bir açıqlama verməyəcəyini, lakin məhsullarının "terrorçuluq və cinayət fəaliyyətinin qarşısının alınmasında dövlət qurumlarına kömək etmək üçün nəzərdə tutulduğunu" bildirmişdir.

Dövlət qurumları nə qədər təhlükədədir?

Starlink kimi peyk internet xidmətlərindən müxtəlif qruplar — aktivistlər, narkotik tacirlərindən tutmuş hərbi gəmilər də istifadə edir. Bu səbəbdən dövlətlərin də Starlink istifadəçilərinin məlumatlarını satın alma ehtimalı mövcuddur. Terminalların müəyyən edilməsi yeni bir məsələ olmasa da, bu alətlərin mövcudluğu dövlətlərin özlərinin də təhlükədə ola biləcəyini göstərir.

"ABŞ Hərbi Kosmos Qüvvələri peyk kommunikasiyalarının və məlumat şəbəkələrinin kiber təhlükəsizliyinə böyük önəm verir. Xüsusi əməliyyat təhlükəsizliyinə görə müəyyən tədbirlər və potensial zəifliklər haqqında açıqlama verməsək də, inteqrasiya olunmuş kommersiya sistemlərini daim monitorinq edir və sərt təhlükəsizlik standartlarına cavab verdiyindən əmin oluruq. Kommersiya tərəfdaşlarımızla birlikdə şəbəkələrimizin potensial risklərdən mühafizə olunması üçün çalışırıq."

ABŞ Hərbi Kosmos Qüvvələri Kosmos Sistemləri Komandanlığı nümayəndəsi

ABŞ Dövlət Departamenti isə bu məsələ ilə bağlı belə bir açıqlama vermişdir: "Personel tərəfindən istifadə olunan sistemlərlə bağlı iddia olunan zəifliklər, xüsusi kommunikasiya imkanları və mühafizə tədbirləri haqqında heç bir açıqlama etməyəcəyik."

Bununla belə, ABŞ dövlət qurumlarının sayı artmaqda davam edir və bu qurumlar Starlinkdən, yaxud da Starlink şəbəkəsi üzərində fəaliyyət göstərən hərbi versiyası olan Starshield-dən istifadə edir. Bu alətlər dövlətlərin təhlükəsizlik strategiyalarında mühüm rol oynasa da, şəxsi məlumatların mühafizəsi məsələləri yenidən gündəmə gəlir.