Privébedrijven volgen uw auto net zo goed als de politie – en vaak zonder controle

Een nieuwe automatische kentekenherkenner (ANPR) bij een Walmart in de Verenigde Staten lijkt op het eerste gezicht niet meer dan een routineuze beveiligingsmaatregel. De overheid stelt dat dergelijke camera’s helpen bij het opsporen van vermiste personen, gestolen voertuigen en gezochte verdachten. Voor veel mensen klinkt dat overtuigend. Toch gaat het hier niet om één enkele camera bij één winkel, maar om een veel groter probleem: de stille uitbreiding van kentekenbewaking ver buiten de politie om.

Privébedrijven verzamelen kentekengegevens zonder toezicht

In de afgelopen jaren hebben grote retailers zoals Lowe’s, Walmart en Home Depot ANPR-systemen geïnstalleerd in hun parkeergarages verspreid over meerdere staten. Vaak gebruiken ze dezelfde technologie als de politie. In sommige gevallen krijgen politieafdelingen zelfs direct toegang tot deze gegevens. Het cruciale verschil? Transparantie.

Politieorganisaties werken meestal met openbare richtlijnen over hoe ANPR-gegevens worden opgeslagen, gedeeld en gebruikt. Deze regels verschillen per regio, maar ze bestaan in ieder geval – al worden ze lang niet altijd nageleefd. Particuliere bedrijven daarentegen vallen zelden onder dezelfde openbaarmakingsplicht. Consumenten weten daardoor vaak niet hoe lang hun kentekengegevens worden bewaard, wie er toegang toe heeft of of deze worden gedeeld met derden.

«We hebben als publiek eigenlijk geen idee hoe privébedrijven met deze technologie omgaan, hoe lang ze de gegevens bewaren of met wie ze die delen. Het is een compleet zwart gat.»

Misbruik binnen de politie toont de risico’s

De onduidelijkheid rond privé-ANPR-systemen is extra zorgwekkend omdat ANPR-technologie al meerdere keren in opspraak is gekomen door misbruik binnen de politie zelf. Onderzoeken de afgelopen jaren hebben twijfelachtige zoekopdrachten, onjuist gebruik van databases en zorgen over landelijke ANPR-netwerken aan het licht gebracht. Critici stellen dat deze systemen soms worden ingezet voor doeleinden die ver buiten hun oorspronkelijke bedoeling liggen.

Bedrijven benadrukken wel dat er legitieme redenen zijn voor het gebruik van ANPR. Retailers zeggen dat de systemen helpen bij het bestrijden van georganiseerde diefstal, het terugvinden van gestolen voertuigen en het verbeteren van de veiligheid van klanten. Politieafdelingen geven aan dat de technologie misdaden sneller oplost dan traditioneel onderzoek.

De technologie breidt zich uit – en het toezicht niet

Waar ANPR-camera’s ooit vooral langs snelwegen en tolpoorten stonden, verschijnen ze nu ook bij winkelcentra, appartementencomplexen en supermarkten. De kans is groot dat uw auto al vaker is gescand dan u beseft. Voorlopig bieden tools zoals Deflock.me en HaveIBeenFlocked.com burgers enige inzage in het ANPR-netwerk, maar als de surveillance-industrie in Amerika blijft groeien, zullen deze middelen op den duur ontoereikend worden.