Trump wil zijn gezicht op paspoorten: Republikeinen reageren lauw of juichend

WASHINGTON — Naar aanleiding van berichten dat voormalig president Donald Trump zijn gezicht wil laten plaatsen op Amerikaanse paspoorten, blijkt de Republikeinse reactie opvallend gematigd. Jared Poland, een verslaggever die Capitol Hill bezocht, constateerde dat partijgenoten van Trump het voorstel ofwel verdedigen, ofwel er laconiek over doen, ofwel er helemaal niet op reageren.

Het voorstel, dat afkomstig zou zijn uit Trumps campagneteam, zou onderdeel zijn van een bredere strategie om zijn politieke invloed te versterken. Critici wijzen er echter op dat dergelijke symbolische maatregelen de democratische normen verder kunnen ondermijnen.

Symboliek versus functionaliteit

Een paspoort is een officieel document dat identiteit en nationaliteit bevestigt. Het idee om het gezicht van een politieke leider op zo’n document te plaatsen, is in de moderne geschiedenis van de VS ongekend. Historici vergelijken het met de portretten van vorsten op middeleeuwse munten of zegels, een praktijk die in moderne democratieën als anachronistisch wordt gezien.

‘Dit is geen kwestie van functionaliteit, maar van symboliek’, aldus politicoloog dr. Lisa Martinez van de Universiteit van Californië. ‘Een paspoort moet neutraliteit uitstralen. Het toevoegen van een politicus’ gezicht ondermijnt het vertrouwen in de instellingen.’

Reacties uit de Republikeinse gelederen

Op Capitol Hill lopen de meningen uiteen. Sommige Republikeinse senatoren, zoals Ted Cruz, hebben het voorstel openlijk gesteund. ‘Als president Trump vindt dat zijn gezicht op het paspoort thuishoort, dan is dat zijn goed recht’, aldus Cruz in een verklaring. Andere partijgenoten reageren met een schouderophalen of vermijden het onderwerp volledig.

Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken liet weten dat er momenteel geen officiële plannen zijn om het paspoort te wijzigen. Toch roept het voorstel vragen op over de toekomstige koers van de Republikeinse Partij onder Trumps invloed.

Historische precedenten

In andere landen zijn dergelijke symbolische maatregelen zeldzaam, maar niet onbekend. Zo plaatste de voormalige Braziliaanse president Jair Bolsonaro zijn gezicht op officiële documenten, waaronder vaccinatiepaspoorten. Critici waarschuwden destijds voor een normalisering van persoonlijke propaganda binnen overheidsinstellingen.

Ook in Hongarije onder Viktor Orbán zijn er voorbeelden van politieke symboliek in officiële documenten. ‘Dit soort maatregelen past in een bredere trend van autoritaire neigingen’, aldus mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch.

Politieke gevolgen

De discussie over het paspoortvoorstel komt op een moment dat de Amerikaanse politiek sterk gepolariseerd is. Voorstanders van Trump zien het voorstel als een logische stap in zijn streven naar een ‘sterke nationale identiteit’. Tegenstanders waarschuwen echter voor een verdere erosie van de scheiding tussen staat en partij.

‘Dit is geen onschuldig symbool’, aldus voormalig minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton. ‘Het normaliseert de idee dat de staat eigendom is van één persoon. Dat is gevaarlijk voor de democratie.’