Heyelanlar, Yeni Zelanda'nın en maliyetli doğal afetine dönüştü: Maliyetler hızla artıyor

Yeni Zelanda’nın en önemli doğal afet risklerinden biri olan heyelanlar, artık ülkenin en maliyetli doğal afeti haline geldi. Doğal Afetler Komisyonu – Toka Tū Ake (NHC) tarafından yapılan açıklamaya göre, heyelanlardan kaynaklanan kayıplar, depremler ve sellerin önüne geçti.

Yeni Zelanda, deprem kuşakları üzerinde yer alan ve volkanik aktivitenin sık görüldüğü bir ülke. 1945 yılında kurulan Deprem Komisyonu (EQC), başlangıçta deprem ve savaş hasarlarını karşılamak üzere oluşturulmuş, ancak zamanla diğer doğal afetleri de kapsayacak şekilde genişletilmişti. 2019 yılında adı Doğal Afetler Komisyonu olarak değiştirilen kurum, bugün doğal afetlerin toplum, mülkiyet ve altyapı üzerindeki etkilerini azaltmayı hedefliyor.

NHC, ev sahiplerinden aldığı ek primlerle oluşturulan bir havuz sistemiyle çalışıyor. Bir afet durumunda, 300 bin Yeni Zelanda dolarına kadar olan zararlar havuzdan karşılanırken, kalan kısım ev sigortası tarafından ödeniyor. Kurum, ayrıca hasar yönetimi, risk analizi ve afet önleme çalışmaları da yürütüyor.

Heyelan kayıpları hızla artıyor

Son veriler, heyelanların neden olduğu kayıpların son yıllarda önemli ölçüde arttığını gösteriyor. 2021 yılından itibaren NHC’ye yapılan 13 bin heyelan talebi için 322 milyon Yeni Zelanda doları (191 milyon ABD doları) ödeme yapıldı. Artan yağış olayları ve iklim değişikliği, heyelan risklerini daha da yükseltiyor.

NHC, mülk sahiplerini hem önleyici bakım yapmaya hem de EQC kapsamının sınırlarını anlamaya çağırıyor. Ülkenin coğrafi yapısı, birçok eski heyelan bölgesinin yeniden aktif hale gelmesine yol açıyor. Bununla birlikte, heyelan risk haritalarının oluşturulması hala büyük bir zorluk olarak devam ediyor.

Heyelan araştırmalarında eksiklikler

Uzmanlar, heyelan araştırmalarının deprem ve sel araştırmalarının gerisinde kaldığını belirtiyor. Bu durumun temel nedeni, uzun vadeli yatırımların yetersizliği. Birçok ülkede heyelanlar, sigortalanabilir riskler arasında yer almıyor. NHC’nin verilerine göre, heyelanların tetikleyicileri arasında yoğun yağışlar ve depremler başı çekiyor. Ancak, heyelanların başlangıç süreçleri, hareketliliği ve hasar tahminleri konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.

NHC’nin araştırmaları, gelecek yıllarda heyelan risk haritalarının geliştirilmesi ve afet yönetiminin iyileştirilmesi için kritik önem taşıyor. Kurum, hem kamu hem de özel sektörün bu alanda daha fazla yatırım yapmasını teşvik ediyor.