İran Savaşı Gerçekte Ne Kadara Mal Oldu? Resmi Rakamlar Gerçeği Yansıtmıyor

ABD’nin İran’la yaşadığı ve resmi olarak savaş ilan edilmeyen, hukuksuz çatışmaların maliyeti giderek artıyor. Trump yönetimi, ilk iki aylık süredeki savaş harcamalarını 25 milyar dolar olarak duyurdu. Bu rakam, 29 Nisan’da Kongre’ye sunulan bir brifingde, Geçici Pentagon Muhasebe Müdürü Jules Hurst III tarafından paylaşıldı. Hurst, bu miktarın ‘Operation Epic Fury’ kapsamında harcanan mühimmat ve operasyonel maliyetleri’ kapsadığını belirtti. Ancak bu rakam sadece doğrudan askeri harcamaları içeriyor: atılan bombalar, fırlatılan füzeler ve tahrip edilen ekipmanlar.

Bu tahmin, savaşın başlamasından sadece iki hafta sonrasına ait olmasına rağmen, yönetimin konuya ilişkin en net yanıtı olarak sunuldu. Ancak bu rakamın gerçeği yansıtmadığına dair ciddi şüpheler var.

Uzmanlardan Farklı Tahminler

Stephen Semler, Güvenlik Politikası Reform Enstitüsü’nün kurucu ortağı olan bir gazeteci, savaşın ilk 60 gününde maliyetin 72 milyar doları bulduğunu öne sürdü. Semler’in tahmini, operasyon maliyetlerini, silah harcamalarını, ABD’nin kaybettiği askeri varlıkların değerini ve İsrail’e sağlanan savaş yardımlarını da içeriyor.

‘Pentagon’un 25 milyar dolarlık tahmini bir yalandır’, diyen Semler, ‘Trump yönetiminin savaş kararının öngörülebilir sonuçlarından biri olan maliyetlerin gizlenmesi’ olarak nitelendirdi.

Ekonomistlerin Uyarısı: Yüz Milyarlarca, Hatta Trilyonlarca Dolar

Michigan Üniversitesi Ekonomisti Justin Wolfers, The New York Times gazetesinde yayınlanan bir makalesinde, İran savaşının uzun vadede yüz milyarlarca, hatta trilyonlarca dolara mal olabileceğini vurguladı. Wolfers’in tahmini, sadece askeri harcamaları değil, petrol fiyatlarındaki artışı, enflasyonun yükselmesini, enflasyonla mücadele için faiz oranlarının artmasını ve ekonomik büyümenin yavaşlamasını da kapsıyor.

‘Eğer ekonomi normale dönmesi birkaç yıl alırsa, bu yavaşlama yaklaşık 400 milyar dolarlık gelir kaybına neden olabilir’, diyen Wolfers, savaşın ekonomik etkilerinin ne kadar geniş kapsamlı olduğunu ortaya koydu.

Pentagon’un Tahmini de Düşük Mü?

Pentagon’un doğrudan askeri maliyetlere ilişkin tahmini bile gerçeği yansıtmaktan uzak olabilir. Penn Wharton Bütçe Modeli, İran’la iki aylık bir savaşın maliyetini 38 ila 47 milyar dolar arasında öngörmüştü. Bu modele göre, savaşın ilk 32 gününde harcamalar zaten 25 milyar doları aşmıştı.

ABD yönetimi, Mart ayında Kongre’den savaş maliyetlerini karşılamak için 200 milyar dolar talep etmişti. Ancak bu rakamlar, savaşın toplam maliyetini yansıtmaktan uzak.

Gizli Maliyetler: Yüksek Yakıt Fiyatları ve Ekonomik Kayıplar

Brown Üniversitesi Watson Uluslararası ve Kamu İşleri Okulu, savaşın ekonomik maliyetini 37 milyar doların üzerinde olarak tahmin ediyor. Bu rakamın 20 milyar doları, savaşın başlamasından bu yana ABD’lilerin ödediği yüksek benzin fiyatlarından oluşuyor. Savaşın başladığı 28 Şubat’tan itibaren ortalama bir galon benzinin fiyatı hızla yükseldi.

Uzmanlar, savaşın uzun vadeli maliyetlerinin sadece askeri harcamalarla sınırlı kalmayacağını, ekonomik istikrarsızlık, ticaret kayıpları ve uluslararası piyasalardaki dalgalanmalar gibi birçok faktörü de beraberinde getireceğini belirtiyor.