Trump ve Netanyahu'nun İran Savaşının Tarlasındaki Kurbanlar: ABD'li Çiftçiler

ABD'de ekim sezonu başladı ancak çiftçilerin yüzde 70'i, tüm ürünlerini ekmek için yeterli gübreyi karşılayamıyor. Dünyanın en yaygın kullanılan nitrojen gübresinin üçte biri, küresel tarımın bel kemiğini oluşturan Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor. ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu'nun İran'a yönelik politikaları nedeniyle bu su yolunun çoğu gemi için kapalı olması, yavaş ilerleyen bir gıda krizini tetikliyor.

BM tahminlerine göre, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması nedeniyle dünya genelinde 45 milyon insan açlık riskiyle karşı karşıya. ABD'de durum daha az ciddi olsa da, çiftçiler fiyat dalgalanmaları, soya fasulyesi ihracatındaki gümrük vergileri ve artan dizel maliyetleriyle boğuşuyor. Arkansas Senatörü John Boozman, Tarım, Beslenme ve Ormancılık Komitesi'nde yaptığı açıklamada, "Gıda güvenliği ulusal güvenliktir" dedi. Ancak komite, gübre kıtlığına çözüm üretmek yerine, savaşın sona erdirilmesi gibi somut adımlar atmaktan uzak kaldı.

Trent Kubik, Güney Dakota Mısır Üreticileri Birliği Başkanı, komiteye yaptığı açıklamada, "Bu sezon maliyetlerin normalden yüksek olacağını tahmin ediyorduk, ancak İran Savaşı nedeniyle bu maliyetler neredeyse ikiye katlandı" ifadelerini kullandı. Kubik, bu durumun yalnızca kendisine özgü olmadığını da sözlerine ekledi. 2026'nın ilk çeyreğinde, ABD'de 86 çiftlik iflas başvurusunda bulundu.

Bu arada, gübre üreticileri kârlarını artırmaya devam ederken, çiftçilerin kar marjları giderek daralıyor. Omanjana Goswami, Union of Concerned Scientists adlı kuruluşta tarım politikaları üzerine çalışan bir araştırmacı, Mother Jones dergisine yaptığı açıklamada, "Gübre endüstrisi, en yoğun şekilde konsolide olmuş sektörlerden biri. Bu şirketler yıllardır milyarlarca dolar kâr ederken, çiftçiler gübre maliyetlerinin artması nedeniyle kar marjlarını büyük ölçüde kaybetti" dedi.

Verilere göre, dört büyük üretici ABD gübre pazarının neredeyse tamamını kontrol ediyor ve İran Savaşı'nın başladığı Şubat ayından bu yana nitrojen gübresi fiyatlarını yüzde 28 artırdı. Bu durum karşısında çiftçiler, daha az gübre tüketen ürünlere yöneliyor. Goswami, "Bu baharda ABD'de 4 milyon dönüm mısır ekim alanı, gübreye erişimin azalması nedeniyle soya fasulyesine dönüştürüldü" açıklamasını yaptı. Kubik de, "Son 75 günde çok para kazanıldı ama bu para çiftçilere gitmedi" diyerek endişesini dile getirdi.

Goswami, küresel tedarik zincirlerinin her darbe aldığında çiftçilerin krizin tam ortasında kaldığını vurguladı. Bu kriz, 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgali ve 2020'deki COVID-19 salgını sırasında da yaşanmıştı. Uzmanlar, bu durumun, küresel tarım modelinin sürdürülemezliğinden kaynaklandığını ve yurtdışından ithal edilen devasa miktardaki gübreye bağımlı olduğunu belirtiyor.