Bull Kelp: Kritik Dəniz Bitkisinin Qorunması üçün Fəaliyyətlər

Bull Kelp (Nereocystis luetkeana) — Dənizlərin Kritik Bitkisi

Bull kelp, yaxud elmi adı ilə Nereocystis luetkeana, Şimali Amerika sahillərindəki dəniz ekosistemlərinin vacib bir hissəsidir. Bu növün qorunması üçün bir çox təşkilat fəal şəkildə çalışır, çünki qlobal istiləşmə və dəniz ekosistemlərində baş verən dəyişikliklər bu nadir bitkini təhlükə altına qoyub.

Bitkinin Təsviri

Bull kelp, birillik dəniz yosunu növüdür və soyuq okean sularında yaşayır. Bir mövsüm ərzində 60 futa qədər boy atan bu bitki, fotosintez yolu ilə digər orqanizmlərdən daha sürətli biomas toplaya bilir. Bitkinin dibə yapışan kiçik bir kök hissəsi (holdfast) və uzun bir gövdəsi (stipe) var. Gövdənin sonunda isə qazla dolu bir qovuq yerləşir ki, bu da bitkinin qızıl rəngli yarpaqlarını suya doğru uzadaraq fotosintez prosesini həyata keçirməsinə imkan verir.

Bull kelp, adətən sahildən 60 fut dərinliyə qədər olan ərazilərdə yaşayır. Burada günəş işığı dibə qədər çatır və dalğaların və ya axınların daşıdığı qidalarla təmin olunur. Yazın əvvəllərində dibdə kiçik bir fərdi olaraq inkişaf edən bull kelp, yay ortasına qədər yetişərək səthə qədər uzanır. Bu dövrdə bitki, sori adlanan xüsusi sahələrdə sporlar əmələ gətirir. Bu sporlar dibə düşərək yenidən inkişaf prosesini başladır.

Yaşayış Sahəsi

Bull kelp, Sakit Okeanın şimal-şərq hissəsində, xüsusilə Şimali Amerika qitəsinin sahillərində yayılmışdır. Bu növ, Kaliforniyanın mərkəzindən başlayaraq Oreqon, Vaşinqton, Britaniya Kolumbiyası və Cənubi Alyaskaya qədər olan ərazilərdə rast gəlinir. Alyaska ərazisində isə Kodiak adasından cənub-qərbdə yerləşən Aleut adalarına qədər yayılmışdır.

Bull kelp meşələri, adətən sahildən bir neçə yüz yard məsafədə yerləşir. Bu ərazilərdə baharda baş verən qidaların dərin sulardan səthə çıxması, bitkinin inkişafı üçün zəngin bir mühit yaradır.

Təhlükə altında olan növ

Qlobal istiləşmə və dəniz ekosistemlərində baş verən dəyişikliklər səbəbindən bull kelp meşələri təhlükə altındadır. Xüsusilə Kaliforniya və Oreqon sahillərindəki kelp meşələri tədricən yoxa çıxır. Okeanların istiləşməsi ilə başlayan bu prosesdə, dəniz ulduzlarının yox olması da böyük rol oynayır. Dəniz ulduzları, dəniz kirpilərinin əsas yırtıcılarıdır. Dəniz kirpilərinin sayının artması isə kelp meşələrinin məhv olmasına səbəb olur.

Kelp meşələri, balıqlar (məsələn, daş balığı və gənc som), quşlar üçün qida mənbəyi olan balıqlar, abalon və digər orqanizmlər üçün yaşayış mühiti təşkil edir. Lakin kelp meşələrinin məhv olması nəticəsində bu ərazilərdə dəniz kirpisi səhraları əmələ gəlir — bu, okean dibinin məhv olmuş ekosistemləridir.

Qoruma fəaliyyəti

Bull kelp növünün qorunması üçün bir çox təşkilat fəal şəkildə çalışır. Bu təşkilatlara aşağıdakılar daxildir:

• NOAA dəniz sığınacaqları üzrə alimləri;
• Kaliforniya və Oreqon dövlət agentlikləri;
• Bir çox qəbilələr və yerli xalqlar;
• Kanada Parkları;
• The Nature Conservancy;
• Puget Sound Restoration Fund;
• Northwest Straits Commission;
• Şimali Kaliforniya sahillərində həftəsonları bənövşəyi dəniz kirpilərini toplamaqla məşğul olan könüllülər.

Bu təşkilatlar, həm tədqiqat, həm də praktiki fəaliyyətlərlə bull kelp növünün qorunmasına kömək edir. Məsələn, Northwest Straits Commission, Vaşinqton ştatında Bull Kelp Günü münasibətilə təşkil olunan tədbirlərdə istifadə edilən rəsm əsərlərini dəstəkləyir.

Nəticə

Bull kelp, dəniz ekosistemlərinin vacib bir hissəsidir. Onun qorunması üçün bir çox təşkilatın səyləri davam etsə də, qlobal istiləşmə və dəniz ekosistemlərində baş verən dəyişikliklər bu növün mövcudluğunu təhlükə altına qoyur. Bu səbəbdən, bull kelp növünün qorunması üçün daha çox fəaliyyətə ehtiyac var.