Dünyanın ən böyük müşahidə imperiyasının gizli əməliyyatları açıqlanıb

Müşahidə texnologiyaları sənayesinin gizli əməliyyatları

İyun ayında Praqa şəhərində keçirilən ISS World adlı gizli müşahidə texnologiyaları sərgisində Avstriyalı bir şirkətin rəhbəri Qenter Rudolf, potensial müştərisinə danışıqlar nəticəsində "həbs oluna biləcəyini" bildirmişdi. Lakin bu, danışıqların sonu deyildi.

Rudolf, First Wap adlı şirkətin rəhbəri olaraq, hər hansı bir şəxsin yerini təyin edən qabaqcıl telefon izləmə proqramı təklif edirdi. Müşahidə ediləcək şəxslər isə ekoloji fəallar idi. Rudolf müştərisinə belə demişdi: "Mən inanıram ki, bu texnologiyanı yalnız biz təqdim edə bilərik."

Rudolfun isə xəbəri yox idi ki, onunla danışan şəxs gizli jurnalist idi. Bu jurnalist Lighthouse Reports adlı araşdırma mərkəzinin əməkdaşı idi.

Milyonlarla izləmə əməliyyatının açığa çıxması

Bu hadisənin arxasında isə tədqiqatçı jurnalist Qabriel Geiqerin kəşf etdiyi milyonlarla izləmə əməliyyatının verilərinin olduğu məlum oldu. Bu verilənlərdə dünyanın müxtəlif yerlərində minlərlə insanın real vaxt rejimində yerinin müəyyənləşdirilməsi üçün həyata keçirilən əməliyyatlar qeydə alınmışdı.

Bu həftə Reveal adlı proqramda, digər 13 media orqanı ilə birlikdə müasir müşahidə sənayesinin gizli əməliyyatları açıqlanacaq. Bu, əvvəlcə 2025-ci ilin oktyabr ayında yayımlanmış reportajın yenilənmiş versiyasıdır.

Müşahidə sənayesinin əsas xüsusiyyətləri

• Qlobal miqyasda fəaliyyət göstərən şirkətlər: First Wap kimi şirkətlər, dövlət təşkilatları və xüsusi şirkətlərə qabaqcıl izləmə texnologiyaları təqdim edir.
• Dövlətlərin və şirkətlərin maraqları: Bu texnologiyalar dövlət təhlükəsizliyi və şirkətlərin maraqları üçün istifadə olunur, lakin çox vaxt insan hüquqlarının pozulması ilə nəticələnir.
• Gizli əməliyyatlar: Müşahidə sənayesi çox vaxt gizli şəkildə fəaliyyət göstərir və bu səbəbdən ictimaiyyət tərəfindən az məlumdur.

Nəticələr və ictimai reaksiya

Bu tədqiqatlar nəticəsində müşahidə sənayesinin fəaliyyətinin daha geniş şəkildə açıqlanması gözlənilir. Media orqanları və ictimai təşkilatlar bu məsələyə diqqət yetirməyə başlayıblar. Bu tədqiqatlar həm də dövlətlərin və şirkətlərin insan hüquqlarına hörmətlə yanaşması üçün təzyiqin artmasına səbəb ola bilər.

"Bu sənaye, dövlətlərin və şirkətlərin gizli fəaliyyətlərini açıqlamaq üçün böyük bir fürsətdir. Biz insan hüquqlarının qorunması üçün bu sənaye haqqında daha çox məlumat əldə etməliyik."