NASA-nın Ay ətrafında tikdirmək istədiyi Lunar Gateway kosmik stansiyasının əsas modulları korroziyaya uğrayıb

NASA-nın Ay missiyası üçün planlaşdırdığı kosmik stansiyanın vəziyyəti dəyişdi

On illərdir NASA, Ay ətrafında kosmik stansiya – Lunar Gateway – tikmək planlarını açıqlayırdı. Bu layihə həm Ayın tədqiqi, həm də dərin kosmosa səfərlər üçün lazım olan texnologiyaların sınaqdan keçirilməsi üçün nəzərdə tutulmuşdu. Lakin böyük kosmik layihələr kimi bu da gecikmələrlə üzləşdi və indi məlum oldu ki, əsas modullarda korroziya problemi var.

Gecikmələrə səbəb korroziya problemi

Lunar Gateway layihəsi üzrə əvvəlcə 2022-ci ildə ilk komponentin – elektrik enerjisi və hərəkət sistemi təmin edən modülün – kosmosa buraxılması planlaşdırılırdı. Daha sonra bu tarix 2024-cü ilə qədər uzadıldı və həmin vaxtda həm elektrik-hərəkət modulu, həm də yaşayış və logistika platforması (HALO) eyni vaxtda buraxılmalı idi. 2026-cı ildə isə Avropa Kosmik Agentliyinin töhfəsi olan I-HAB yaşayış modulu əlavə olunmalı idi.

Bu tarixlər artıq keçmişdə qaldı. Mart ayında isə NASA-nın administratoru Jared Isaacman Lunar Gateway layihəsinin "dayandırıldığını" və agentliyin əsas diqqətini Ay səthinə yönəltdiyini açıqladı.

Korroziya problemi nə qədər ciddidir?

Məlumatlara görə, əsas modullarda korroziya problemi aşkar edilib. Bu, həm layihənin gecikməsinə, həm də büdcə artımına səbəb oldu. NASA-nın əvvəlcə 2022-ci ildə planlaşdırdığı buraxılış tarixləri artıq bir neçə dəfə dəyişdirilib. Hazırda layihənin gələcək perspektivləri müzakirə olunur.

"Kosmik layihələrdə belə problemlər ola bilər. Əsas məsələ, bu problemləri vaxtında aşkar etmək və lazımi addımları atmaqdır."

NASA-nın yeni prioritetləri

NASA administratorunun açıqlamasına görə, Lunar Gateway layihəsi "dayandırılsa" da, bu layihənin tamamilə ləğv edildiyi mənası çıxmır. Agentlik indilikdə əsas diqqətini Ay səthinə – Artemis proqramına yönəltmişdir. Bu proqram çərçivəsində NASA, astronavtları Ayın cənub qütbünə endirməyi və uzunmüddətli tədqiqatlar aparmağı planlaşdırır.

Ekspertlər isə qeyd edirlər ki, Lunar Gateway layihəsi gələcəkdə yenidən canlana bilər, lakin bu, əvvəlki planlardan fərqli olaraq, daha təkmil texnologiyalar və beynəlxalq tərəfdaşlıq əsasında həyata keçirilməlidir.

Gələcək perspektivlər

NASA-nın bu qərarı kosmik sənayesində müzakirələrə səbəb oldu. Bəzi ekspertlər bu qərarın doğru olduğunu, digərləri isə Lunar Gateway layihəsinin dayandırılmasının uzunmüddətli kosmik tədqiqatlar üçün mənfi təsir göstərəcəyini qeyd edirlər.

Hazırda NASA, Ay səthində dayanıqlı baza yaratmaq üçün çalışır. Bu baza, həm müntəzəm tədqiqatlar, həm də Mars missiyaları üçün baza rolunu oynayacaq. Lunar Gateway layihəsinin gələcək taleyi isə hələlik müzakirə mövzusudur.