ABŞ-də şəhərlərin qarşılaşdığı ən böyük problemlərdən biri artan istilikdir. Bu məsələni həll etmək üçün çoxsaylı layihələr həyata keçirilsə də, sadə bir həll yol hələ də diqqətdən kənarda qalır: şəhərdəki ağacların sayını artırmaq. Tədqiqatlar göstərir ki, şəhərlərdəki ağac örtüyünün artırılması şəhərlərin istilik effektini yarıya qədər azalda bilir, həmçinin şəhər sakinlərinin sağlamlığına və ekosistem müxtəlifliyinə müsbət təsir göstərir.
Tarixdən dərs: Cənubi Appleseed-un təcrübəsi
Cənubi Appleseed (əsl adı Con Çepmen) 18-ci əsrin əvvəllərində yaşayıb. O, sadəcə alma ağacları əkərək insanları yeməklə təmin etmək deyil, həm də şəhərlərdəki istilikdən qorunmaq üçün kölgə yaratmaq məqsədi güdürdü. Onun bu təcrübəsi bugünkü şəhərlərin qarşılaşdığı istilik probleminə də həll yol ola bilər.
Tədqiqatlar nə deyir?
İki yeni tədqiqat şəhərdəki ağac örtüyünün artırılmasının şəhərlərin istilik effektinə necə təsir etdiyini araşdırır. Birinci tədqiqat göstərir ki, şəhərlərdəki ağac örtüyü şəhərlərin istilik effektini yarıya qədər azalda bilir. İkinci tədqiqat isə 65 şəhəri əhatə edir və göstərir ki, ağac örtüyü az olan ərazilərdə istilik 40% daha çox hiss olunur.
Robert MakDonald, Nature Conservancy-nin aparıcı alimi: "İstilik artıq əsas ictimai sağlamlıq təhlükəsidir. Hər il 350 min insan istilikdən həyatını itirir, bu rəqəm şəhərlərdə daha da yüksəkdir. Dünyanın şəhərlərinin ağacları olmasaydı, şəhərlərin istilik effekti indiki halından iki dəfə çox olardı."
Ağaclar şəhərləri necə soyudur?
Ağaclar şəhərləri iki əsas mexanizm vasitəsilə soyudur:
- Transpirasiya: Bitkilər yarpaqlarından rütubəti buraxaraq ətraf mühiti soyudur.
- Kölgə yaratmaq: Ağaclar şəhər ərazilərində kölgə yaradaraq günəşin təsirini azaldır.
Buna qarşı, beton və asfalt günəş enerjisini udaraq onu gecə vaxtı yenidən yayır. Bu isə şəhərlərin gecə vaxtı da soyumasına mane olur. Bu xüsusilə kondisionerləri olmayan insanlar üçün böyük təhlükə yaradır. Bu məsələ yaşlılar və zəif təbəqələr üçün daha təhlükəlidir, çünki isti şəhərlərdə hər il digər təbii fəlakətlərdən daha çox insan həyatını itirir.
Gəlir səviyyəsi və yaşayış şəraiti fərqləri
Tədqiqatlar göstərir ki, şəhərlərin müxtəlif ərazilərində müxtəlif temperatur fərqləri müşahidə olunur. Ağac örtüyü az olan ərazilərdə temperatur fərqi 4 dərəcə Farengeytə qədər çatır. Bu fərq şəhər sakinlərinin həyat şəraitinə ciddi təsir göstərir. Zəngin ərazilərdə isə yaşayış şəraiti daha rahatdır, çünki orada parklar, küçə ağacları və həyətlər çoxdur.
Nəticə
Şəhərlərin istilik probleminə qarşı ən sadə və effektiv həll yol şəhərlərin ağac örtüyünü artırmaqdır. Bu isə şəhərlərin daha yaşıl, sağlam və yaşamaq üçün əlverişli yerlərə çevrilməsinə kömək edəcək.