Şəhərlər ölümcül istiyə qarşı nə qədər hazırdır? Paris bu fəlakəti canlandırdı

2023-cü ilin oktyabr ayında, günəşli bir cümə günü, Parisin cənubunda yerləşən tərk edilmiş Petite Ceinture dəmiryolu tunelində 70-dən çox uşaq şəhərin gələcəkdə qarşılaşacağı ölümcül istilik dalğalarına qarşı təlimlərdə iştirak etdi. Tunelin daimi olaraq 18 dərəcə olan temperaturu, şəhərin xaricindəki potensial təhlükəli istilikdən qaçmaq üçün ideal sığınacaq rolunu oynadı.

Uşaqlar yeraltında ikən, onların gələcəkdə həyatlarında qarşılaşa biləcəkləri ekstremal istilik şəraitinin nəticələrini simulyasiya etmələri istəndi. Bəzi uşaqlar elektrik kəsintisi səbəbindən xarab olmuş qidaların zəhərlənmə simptomlarını göstərdi, digərləri isə qüsurlu generatordan yayılan karbonmonoksid qazının təsirlərini canlandırdı. Bu vaxt, Qızıl Xaç xidməti isə həddindən artıq yüklənmiş xəstəxanalar üçün kimlərin təcili yardımla göndərilməsi qərarını verməyə çalışdı. Yanğınsöndürənlər, şəhər rəsmiləri və müəllimlər isə bu fəlakətin səbəb ola biləcəyi xaosa və nəticələrinə qarşı necə reaksiya verəcəklərini müzakirə etdilər.

Parisdə keçirilən “Paris 50°C” adlı təlim, şəhərin 2 milyon sakininin 50 dərəcə istilikdə necə qorunacağına dair planlar hazırlamaq məqsədi daşıyırdı. Bu təlim, həm canlı tədbirlərdən, həm də masaüstü məşqlərdən ibarət idi. Hazırda bu cür təlimlər bir neçə şəhərdə həyata keçirilməyə başlayıb və yerli hökumətlər bu tədbirləri həyata keçirərək, sağlamlıq xidmətlərini, fövqəladə hallara reaksiya sistemlərini və əsas infrastrukturları test edir.

Avropada isə hökumətlər 2.8–3.3 dərəcə istilik artımına qarşı şəhərlərin hazırlığını artırmağa çağırılır. Bu artım, 2100-cü ilə qədər Parisdə təhlükəli yay isti dalğalarına səbəb ola bilər. Dünyanın müxtəlif şəhərlərində isə 1 milyarddan çox insanın 30 il ərzində təhlükəli istilik şəraitinə məruz qalacağı proqnozlaşdırılır.

İstilik dalğaları artıq xəstəxanaları gərginləşdirir, elektrik kəsintilərinə səbəb olur və nəqliyyat sistemlərini iflic edir. Şəhərlərin mürəkkəb sistemlərində isə kiçik uğursuzluqlar böyük fəlakətlərə səbəb ola bilir. Lakin şəhərlər bu təlimlərə böyük vaxt və vəsait sərf etsələr də, həqiqətən bu tədbirlər fəlakətlər zamanı hazırlığı yaxşılaşdırır?

Paris şəhərinin dayanıqlılıq üzrə müavini Pénélope Komitès bu təlimlərin hazırlanması üçün 18 ay sərf etdi. O, bu tədbirin vacibliyini belə izah etdi:

«Bu təlimlərin əsas məqsədi insanlara istilik dalğalarının televizorda gördüyü bir şey olmadığını, yaxın gələcəkdə reallıq ola biləcəyini və bu məsələyə qarşı hazırlıqlarımızı artırmamız lazım olduğunu göstərmək idi.»

Təlimlərdə istifadə olunan senarilərin hazırlanmasında isə İl-de-Frans Regional İqlim Dəyişikliyi Mütəxəssislər Qrupu tərəfindən aparılan tədqiqatlar əsas rol oynadı. Bu qrup şəhər rəhbərlərinə iqlim riskləri haqqında məsləhətlər verir. Digər tədqiqatlar isə BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Hökumətlərarası Panelinin (IPCC) məlumatlarına əsaslanır.