Steden oefenen voor dodelijke hittegolven: werkt het als het echt misgaat?

Parijs bereidt zich voor op hittegolven van 50°C

Op een zonnige vrijdagmiddag in oktober 2023 liepen zo’n 70 kinderen een koele, donkere tunnel in het zuiden van Parijs binnen. De tunnel maakt deel uit van de verlaten spoorlijn Petite Ceinture, die de stad omringt. Met een constante temperatuur van 18°C fungeerde de locatie als veilige schuilplaats tegen de dodelijke hitte die buiten werd gesimuleerd. Eenmaal ondergronds kregen de kinderen de opdracht om de gevolgen van extreme temperaturen na te bootsen, zoals die in de toekomst zouden kunnen voorkomen.

Sommige kinderen speelden voor dat ze voedselvergiftiging hadden opgelopen door bedorven eten tijdens een stroomstoring. Anderen veinsden de symptomen van koolmonoxidevergiftiging door een defecte generator. Ondertussen probeerden Rode Kruis-medewerkers te bepalen wie naar overbelaste ziekenhuizen moest worden gestuurd. Om hen heen bewogen tientallen anderen – brandweerlieden, stadsambtenaren, leerkrachten – die de chaos en de cascaderende gevolgen van een hittegolf van ongekende duur en intensiteit nabootsten.

Waarom kinderen betrekken bij de oefening?

De organisatoren van de oefening ‘Paris à 50°C’ kozen ervoor om kinderen te betrekken omdat zij de gevolgen van een opwarmende wereld direct zullen ervaren. Daarnaast stellen kinderen vaak kritische vragen die volwassenen over het hoofd zien. De oefening combineerde live drills met een tabletop-oefening om een plan te ontwikkelen dat de 2 miljoen inwoners van Parijs moet beschermen tegen dergelijke hitte.

Van lokale oefening naar Europese dreiging

Oorspronkelijk beperkt tot een handvol steden, verspreiden deze oefeningen zich nu snel. Lokale overheden testen zo de veerkracht van gezondheidszorg, noodhulp en essentiële infrastructuur voordat temperaturen gevaarlijke niveaus bereiken. Wat Parijs nu oefent, kan binnenkort elke Europese stad treffen.

Europese regeringen worden opgeroepen om zich voor te bereiden op een opwarming van 2,8 tot 3,3°C. Deze stijging zou Parijs tegen het einde van deze eeuw kunnen brengen naar gevaarlijke zomertemperaturen. Zulke hitte is een wereldwijde bedreiging: modellen voorspellen dat meer dan 1,6 miljard mensen in bijna 1.000 steden binnen dertig jaar regelmatig te maken krijgen met levensgevaarlijke omstandigheden.

Hittegolven: een groeiende crisis

Hittegolven belasten al ziekenhuizen, veroorzaken stroomuitval en leggen het openbaar vervoer lam. In complexe stedelijke systemen kunnen zelfs kleine storingen leiden tot grotere instortingen. Maar als steden tijd en geld investeren in deze oefeningen, blijft één vraag overeind: helpen ze echt?

18 maanden voorbereiding voor een tweedaagse oefening

Pénélope Komitès, adjunct-burgemeester van Parijs verantwoordelijk voor veerkracht, besteedde meer dan 18 maanden aan de voorbereiding van een oefening die slechts twee dagen duurde. Volgens haar was de inspanning essentieel.

"Het was voor ons heel belangrijk om mensen te laten zien dat hittegolven niet alleen iets zijn wat je op tv ziet, maar iets dat snel kan gebeuren. We moeten onze aanpak verbeteren."

Om het scenario zo realistisch mogelijk te maken, modelleerden wetenschappers van de Île-de-France Regional Climate Change Expertise Group – die stadsbestuurders adviseren over klimaatrisico’s – de toekomstige omstandigheden. Andere studies, gebaseerd op data van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), bevestigen dat dergelijke hittegolven steeds waarschijnlijker worden.

Kunnen steden zich echt voorbereiden?

De vraag blijft of deze oefeningen daadwerkelijk de veerkracht van steden vergroten. Hoewel de simulatie in Parijs indrukwekkend was, blijft onzeker of de lessen uit de oefening ook daadwerkelijk worden toegepast als de temperaturen echt stijgen. Eén ding is zeker: zonder voorbereiding zal de impact van extreme hitte desastreus zijn.