Iran wint de proxy-oorlog tegen de VS – waarom Washington verliest

Amerikaanse strategie faalt in het Midden-Oosten

De Verenigde Staten verliezen terrein in een stille maar cruciale proxy-oorlog met Iran. Ondanks decennialange militaire aanwezigheid, economische sancties en diplomatieke druk, slaagt Washington er niet in de groeiende invloed van Teheran in Irak, Jemen en Syrië te stoppen. In plaats daarvan versterkt Iran zijn positie door lokale bondgenoten te steunen en zijn militaire en politieke netwerk uit te breiden.

Irak: van bondgenoot tot Iraans satellietstaat

Na de val van Saddam Hoessein in 2003 werd Irak een cruciale bondgenoot voor de VS in de regio. Tegenwoordig is het land echter grotendeels onder controle van pro-Iraanse milities, zoals de Kata'ib Hezbollah en de Badr-organisatie. Deze groepen, gesteund door Iran, domineren de Iraakse politiek en veiligheidssector. Amerikaanse troepen, die nog steeds in Irak aanwezig zijn, worden steeds vaker doelwit van aanvallen door deze milities, terwijl de Iraakse regering steeds meer afstand neemt van Washington.

Jemen: een humanitaire ramp met Iraanse hand

De door Saudi-Arabië geleide coalitie voert sinds 2015 een oorlog in Jemen tegen de Houthi-rebellen, die door Iran worden gesteund. Ondanks de militaire interventie van de VS en bondgenoten, waaronder wapenleveranties en inlichtingensteun, is de oorlog in een patstelling beland. De Houthi’s behouden controle over grote delen van Jemen, terwijl de humanitaire crisis – met miljoenen ontheemden en hongersnood – escaleert. De VS heeft weinig te zeggen over de uitkomst, terwijl Iran zijn invloed in de regio verder consolideert.

Syrië: Assad blijft staan dankzij Iran

Ondanks jaren van burgeroorlog en internationale interventies, blijft de Syrische president Bashar al-Assad aan de macht – grotendeels dankzij de militaire steun van Iran en zijn bondgenoten, zoals de Hezbollah. De VS heeft zich teruggetrokken uit Syrië en beperkt zich tot beperkte luchtaanvallen tegen ISIS en andere extremistische groepen. Iran heeft echter zijn militaire aanwezigheid in Syrië versterkt, met bases en troepen die de corridor naar Libanon en Israël bedreigen. Washington heeft geen effectieve strategie om deze ontwikkeling te stoppen.

Waarom verliest Amerika deze proxy-oorlog?

Er zijn verschillende redenen waarom de VS er niet in slaagt Iran te weerstaan in deze proxy-conflicten:

• Geopolitieke realiteit: Iran heeft een strategisch voordeel door zijn geografische ligging en historische banden met lokale groepen. De VS mist een duidelijke, consistente strategie voor de regio.
• Militaire beperkingen: Amerikaanse troepen zijn kwetsbaar voor asymmetrische aanvallen door proxymilities, terwijl directe confrontaties met Iran vermeden worden uit angst voor escalatie.
• Diplomatieke mislukkingen: Het terugtrekken uit het nucleaire akkoord (JCPOA) in 2018 en de daaropvolgende sancties hebben Iran niet verzwakt, maar juist verenigd tegen Amerikaanse invloed.
• Lokale steun voor Iran: Veel groepen in Irak, Jemen en Syrië zien Iran als een beschermer tegen buitenlandse inmenging, terwijl de VS wordt gezien als een onbetrouwbare partner.

"De VS heeft geen antwoord op de Iraanse strategie van deniable warfare – het gebruik van proxies om Amerikaanse belangen te ondermijnen zonder directe confrontatie. Totdat Washington een coherente en realistische strategie ontwikkelt, zal Iran blijven winnen."

Wat zijn de gevolgen voor de VS en de regio?

De groeiende invloed van Iran heeft verstrekkende gevolgen voor de stabiliteit in het Midden-Oosten en de Amerikaanse belangen:

• Veiligheidsrisico’s: Pro-Iraanse milities in Irak en Syrië vormen een directe bedreiging voor Amerikaanse troepen en belangen. In Jemen kunnen de Houthi’s hun aanvallen op Saudi-Arabië en internationale scheepvaartroutes voortzetten.
• Economische kosten: De VS blijft miljarden uitgeven aan militaire operaties en sancties, terwijl de effectiviteit afneemt. De humanitaire crises in Jemen en Syrië kosten levens en destabiliseren de regio verder.
• Diplomatieke isolatie: De Amerikaanse terugtrekking uit internationale akkoorden en de focus op 'maximale druk' hebben de Amerikaanse positie in de regio verzwakt. Bondgenoten zoals Saudi-Arabië en Israël voelen zich steeds meer gedwongen om zelfstandig actie te ondernemen.

Kan de VS nog terugwinnen wat het heeft verloren?

Hoewel de situatie er somber uitziet, zijn er nog opties voor de VS om zijn positie te herstellen:

• Herziening van de strategie: Een nieuwe benadering, gericht op diplomatie en samenwerking met regionale bondgenoten, kan helpen om de Iraanse invloed te beperken.
• Ondersteuning van lokale partners: Het versterken van gematigde groepen in Irak en Syrië, in plaats van alleen te vertrouwen op militaire druk, kan een tegenwicht bieden tegen pro-Iraanse krachten.
• Herstel van diplomatieke relaties: Het hernieuwen van onderhandelingen over het nucleaire akkoord en andere regionale kwesties kan de spanningen verminderen en de Amerikaanse invloed vergroten.
• Militaire aanpassingen: Een meer flexibele en minder zichtbare militaire aanwezigheid kan de kwetsbaarheid voor asymmetrische aanvallen verminderen.

De vraag is echter of de VS bereid is om deze stappen te zetten. Zonder een fundamentele verandering in de Amerikaanse benadering van het Midden-Oosten, zal Iran zijn positie als regionale grootmacht verder versterken – ten koste van Amerikaanse belangen.