Rząd UK chce zerwać powiązanie cen gazu i energii elektrycznej – jakie plany przedstawił?

Nowe podejście do rynku energii w UK

Rząd Wielkiej Brytanii przedstawił plany mające na celu osłabienie związku między cenami gazu a energii elektrycznej, który od lat napędza wzrost rachunków za prąd. Środki te są częścią szerszej strategii przyspieszenia rozwoju odnawialnych źródeł energii oraz elektromobilności, ogłoszonej w odpowiedzi na kryzys energetyczny spowodowany wojną w Iranie.

Dwa kluczowe kroki rządu

Zamiast radykalnych zmian, takich jak wprowadzenie rezerw strategicznych gazowych elektrowni, rząd proponuje dwa stopniowe rozwiązania, które mają osłabić, lecz nie całkowicie zerwać, zależność cenową:

• Podwyższenie podatku od zysków nadzwyczajnych (electricity generator levy): Od 1 lipca 2026 roku podatek ten, nakładany obecnie na starsze elektrownie jądrowe i odnawialne źródła energii, zostanie zwiększony. Część wpływów z tego podatku zostanie przeznaczona na ograniczenie wzrostu cen energii dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw.
• Wprowadzenie stałych cen kontraktowych: Rząd zachęca starsze projekty OZE do zawierania umów na stałe ceny, co ma chronić odbiorców przed skokami cenowymi w okresach wzrostu cen gazu.

Reakcje ekspertów

Plany rządu spotkały się z mieszanymi reakcjami. Według jednego z badaczy, nowe regulacje to „duży krok we właściwym kierunku”, jednak ich wpływ może być „relatywnie skromny”. Inny ekspert podkreślił, że choć zapowiedzi sugerują radykalną zmianę, w rzeczywistości będą to „zmiany stopniowe”.

Dlaczego ceny energii zależą od gazu?

W większości europejskich rynków, w tym w Wielkiej Brytanii, cena energii elektrycznej jest ustalana na podstawie kosztów gazowych elektrowni. Wynika to z systemu „ceny krańcowej” (marginal pricing), w którym najdroższe źródło energii w danym momencie określa cenę dla całego rynku.

Kiedy ceny gazu rosną – na przykład w wyniku wojny w Ukrainie w 2022 roku lub ataków USA i Izraela na Iran w lutym 2026 – automatycznie podnoszą się także ceny energii elektrycznej. Trend ten jednak słabnie wraz z rozwojem odnawialnych źródeł energii i energetyki jądrowej.

Porównanie cen w Europie

Rosnący udział OZE w miksie energetycznym Wielkiej Brytanii przyczynia się do obniżenia cen hurtowych energii w porównaniu z innymi krajami. Na przykład, ceny energii w UK są obecnie niższe niż we Włoszech, gdzie system energetyczny jest bardziej uzależniony od gazu. Jeszcze większe różnice widać w Hiszpanii, gdzie – według think tanku Ember – „szybki rozwój energetyki słonecznej i wiatrowej ograniczył wpływ drogiego węgla i gazu na ceny energii”.

Co NIE jest częścią planów rządu?

Pomimo spekulacji, rząd nie planuje:

• całkowitego zerwania powiązania cen gazu i energii elektrycznej,
• utworzenia rezerw strategicznych gazowych elektrowni,
• radykalnej reformy rynku energii w krótkim terminie.

Jakie będą skutki nowych regulacji?

Eksperci wskazują, że wprowadzone zmiany mogą przynieść następujące efekty:

• Ochrona odbiorców: Stałe ceny kontraktowe oraz częściowe odciążenie systemu opodatkowania mają ograniczyć wzrost rachunków za energię w okresach wysokich cen gazu.
• Wzrost udziału OZE: Długoterminowo rozwój odnawialnych źródeł energii i energetyki jądrowej nadal będzie osłabiał zależność cen energii od cen gazu.
• Stopniowe zmiany: Rząd stawia na ewolucyjne podejście, co oznacza, że pełne zerwanie powiązania cenowego zajmie lata.

„Nowe regulacje to krok w dobrą stronę, ale ich wpływ może być ograniczony. Rząd stawia na rozwiązania stopniowe, a nie rewolucyjne.”
– Ekspert ds. polityki energetycznej, cytowany przez Carbon Brief

Podsumowanie

Rząd Wielkiej Brytanii podejmuje działania mające na celu osłabienie związku między cenami gazu a energii elektrycznej, jednak nie planuje radykalnych zmian w krótkim terminie. Nowe regulacje, takie jak podwyższenie podatku od zysków nadzwyczajnych i wprowadzenie stałych cen kontraktowych, mają chronić odbiorców przed skokami cenowymi. Eksperci oceniają te kroki jako pozytywne, choć ich wpływ może być ograniczony. Długoterminowo kluczowe znaczenie będzie miał dalszy rozwój odnawialnych źródeł energii i energetyki jądrowej.