Wielka Brytania traci pozycję głównego donatora Funduszu Klimatycznego ONZ

Wielka Brytania przestała być największym darczyńcą Zielonego Funduszu Klimatycznego ONZ (GCF) po tym, jak rząd ogłosił, że zrealizuje jedynie połowę ostatniego zobowiązania finansowego. Decyzja o cięciach w pomocy klimatycznej dla krajów rozwijających się została przekazana do GCF w maju br. Według nowych ustaleń, na lata 2024–2027 Wielka Brytania przeznaczy jedynie 815 mln funtów (ok. 1,1 mld dolarów), co stanowi drastyczne obniżenie w stosunku do wcześniejszego zobowiązania złożonego przez rząd konserwatystów – 1,62 mld funtów (2,16 mld dolarów).

Byłe brytyjskie władze, za czasów premiera Rishiego Sunaka, określały ówczesne zobowiązanie mianem „największego pojedynczego wsparcia finansowego, jakie Wielka Brytania zaoferowała, aby pomóc światu w walce ze zmianami klimatu”. Wówczas, dzięki temu „rekordowemu” zobowiązaniu, UK zajęła pierwsze miejsce wśród darczyńców GCF – zwłaszcza po tym, jak w 2025 roku administracja Donalda Trumpa wycofała 4 mld dolarów amerykańskich środków.

Obecnie Wielka Brytania, podobnie jak USA, stała się drugim państwem, które zdecydowało się na znaczne cięcia w finansowaniu GCF. Takie posunięcia budzą obawy ekspertów ds. klimatu, którzy ostrzegają, że inne rozwinięte kraje mogą pójść w ich ślady. Jak pokazuje poniższy wykres, całkowite dotychczasowe i zapowiedziane wkłady Wielkiej Brytanii do GCF są obecnie niższe niż wkłady Niemiec, Francji i Japonii.

Zobowiązania największych darczyńców GCF

Ciemnoniebieskie słupki oznaczają zobowiązania z pierwszego etapu mobilizacji środków w 2014 roku oraz pierwszej rundy uzupełnienia w 2019 roku, natomiast jasnoniebieskie – zobowiązania z drugiej rundy uzupełnienia w 2023 roku. Źródło: NRDC GCF pledge tracker.

Zielony Fundusz Klimatyczny ONZ jest największym dedykowanym funduszem klimatycznym Organizacji Narodów Zjednoczonych. Odgrywa kluczową rolę w pozyskiwaniu grantowych środków finansowych dla krajów rozwijających się. Obecnie nadzoruje projekty i programy warte ponad 20 mld dolarów, realizowane w 354 lokalizacjach na świecie.

Kraje rozwinięte, w tym Wielka Brytania, zobowiązały się do dostarczania finansowania klimatycznego w ramach Porozumienia Paryskiego. Jednym z głównych sposobów realizacji tego zobowiązania są specjalistyczne fundusze klimatyczne, takie jak GCF. Mimo deklaracji o zwiększaniu wkładów finansowych w kolejnych rundach, postęp w skali wzrostu środków pozostaje stopniowy.

Wraz z wycofaniem się z wcześniejszego zobowiązania w wysokości 1,62 mld funtów w 2023 roku, Wielka Brytania należała do grona darczyńców, którzy zwiększyli swoje wkłady w porównaniu z poprzednią rundą finansowania z 2019 roku. Nowe cięcia oznaczają jednak, że obecnie UK przeznaczy na ten cel o około 45% mniej niż w 2019 roku. Jest to największe obniżenie wkładu pomiędzy rundami wśród głównych darczyńców – ustępuje jedynie skali cięć wprowadzonych przez USA.

W e-mailu skierowanym do zarządu GCF, którego treść cytuje Financial Times, dyrektor wykonawcza funduszu Mafalda Duarte stwierdziła, że decyzja Wielkiej Brytanii „powinna mieć materialny wpływ na realizację projektów” funduszu. Według gazety, Duarte zaznaczyła, że cięcia w finansowaniu klimatycznym są częścią szerszej strategii rządu, który zamierza przeznaczyć „około 6 mld funtów” z budżetu pomocowego na projekty klimatyczne w krajach rozwijających się w ciągu najbliższych trzech lat. Jak wynika z analizy Carbon Brief, kwota ta oznacza w praktyce niemal dwukrotne zmniejszenie rocznego finansowania klimatycznego Wielkiej Brytanii, uwzględniając zmiany w metodologii oraz inflację.