İran Savaşı'nda Çin'in Kazancı: Hiçbir Mermi Sıkmadan En Büyük Galip

İran Savaşı'nda Çin'in Stratejik Kazanımları

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, ABD'nin İran ile yaşadığı savaş sırasında en iyi yaptığı şeyi yaptı: ABD'nin dikkatini dağıtan ve iç huzursuzluk yaratan bu süreci fırsata çevirdi. Savaşın başlamasıyla birlikte Çin, hiçbir mermi sıkmadan diplomatik nüfuzunu, temiz enerji kapasitesini ve ABD askeri sistemlerine dair istihbaratı artırdı.

Askeri ve Stratejik Avantajlar

Savaşın ABD'ye maliyeti ağır oldu. ABD, İran'a karşı JASSM-ER seyir füzelerinin yaklaşık %80'ini kullanırken, Tomahawk, Patriot ve THAAD sistemleriyle droneların stokları önemli ölçüde azaldı. Çinli savaş planlayıcıları için bu durum, Tayvan'a olası bir saldırı senaryosuna dair gerçek bir ders niteliğindeydi.

Çin, ABD'nin AI destekli hedefleme sistemleri, uçak gemisi rotasyonları ve İran dronelarının ABD'nin en pahalı savunma sistemlerini tüketme biçimini yakından gözlemledi. Bu bilgiler, Çin'in askeri stratejilerini şekillendirmede kritik rol oynadı.

Enerji Piyasasında Çin'in Yükselişi

Hormuz Boğazı'ndaki gerilimler, küresel enerji tedarik zincirlerinde ciddi aksamalara yol açtı. İran'ın petrol ve gaz ihracatını silah olarak kullanması, birçok ülkeyi yenilenebilir enerjiye yönlendirdi. Çin ise bu süreci fırsata çevirdi:

• Tüm tedarik zincirlerinin %70'ine hakim olan Çin, küresel güneş, rüzgar, batarya ve elektrikli araç pazarında lider konumunu pekiştirdi.
• Hormuz Boğazı'ndaki aksaklıklar ne kadar uzun sürerse, dünyanın Çin'e olan bağımlılığı o kadar artıyor.
• Çin'in petrol ithalatının yaklaşık yarısı Hormuz'dan geçse de, ülke enerji ihtiyacının %85'ini kendi karşılıyor.
• Yenilenebilir enerji ve nükleer enerji, geçen yıl petrolü geride bırakarak Çin'in toplam enerji tüketiminde ikinci sırada yer aldı.

Diplomatik Nüfuz ve Müttefik Kaybı

Çin'in diplomatik hamleleri de ABD'nin müttefikleri arasında endişeye yol açtı. ABD Başkanı Trump'un İran'ı "taş devrine geri göndermekle" tehdit ederken, Çin, Pakistan aracılığıyla tarafları masa başına oturtmayı başardı. Riyad'dan Jakarta'ya kadar birçok başkent, ABD yerine Çin'e yakınlaşma eğilimine girdi.

"Güney Kore, Japonya, Avustralya ve Tayvan'a gönderilen mesaj açıktı: ABD'nin güvenlik taahhütlerinde bir soru işareti var." — Ian Bremmer

AI ve Nadir Toprak Elementlerinde Çin'in Hakimiyeti

Savaşın bir diğer kazancı da Çin'in AI alanındaki ilerlemesi oldu. İran'ın hedef aldığı Körfez'deki AI yatırımları, Batılı şirketlerin projelerini riske attı. Çin ise zaten dünyanın ikinci büyük AI hesaplama kapasitesine sahipti ve Körfez'deki belirsizlikler nedeniyle bu alandaki yatırımlarını artırma fırsatı buldu.

Nadir toprak elementleri konusunda ise Çin'in avantajı tartışılmaz:

• ABD'de ağır nadir toprak elementlerinin ayrıştırılması kapasitesi neredeyse yok.
• Çin, nadir toprak madenciliğinin %70'ini ve ayrıştırma ile mıknatıs üretiminin %90'ını kontrol ediyor.

Sonuç: ABD'nin Kaybettiği, Çin'in Kazandığı Bir Savaş

İran Savaşı, ABD'nin askeri ve ekonomik kaynaklarını tükettiği bir dönemde Çin'in küresel arenada daha da güçlenmesine yol açtı. ABD'nin müttefikleri arasındaki güven kaybı, enerji piyasasındaki hakimiyetinin artması ve teknolojik alandaki ilerlemesiyle Çin, hiçbir çatışmaya doğrudan katılmadan stratejik bir zafer elde etti.