Yol güvenliğinde hızlı çözümler, mükemmel projelerden daha etkili olabilir

Türkiye’nin birçok yerinde yerel yöneticiler, trafik kazalarını önemli ölçüde azaltan yol tasarımlarının farkında. Ancak bu değişiklikleri uygulamaya geçirmekte gecikiyorlar. Nedeni ise beklemek: Büyük federal hibeler, tamamen yenileme projeleri ya da 'mükemmel' kalıcı çözümler için.

Oysa Amerikalılar beklerken, insanlar yaralanmaya devam ediyor. Peki ya daha iyi bir yol olsaydı? Üstelik tek bir yolu bile bozmadan.

Yol diyetleri, zaten var olan alanı yeniden düzenleyerek trafik güvenliğini artıran bir yöntem. Geniş yollarda araç şeritlerini daraltarak ya da azaltarak, korumalı bisiklet şeritleri, yayaların güvenle durabileceği adacıklar ve daha sakin trafik koşulları oluşturulabiliyor. Bu değişiklikler, büyük çaplı yeniden inşa çalışmaları gerektirmiyor.

İşte şehirlerin karşı karşıya olduğu asıl seçim: Onlarca ya da yüzlerce blokta güvenli bir ağ oluşturmak için hızlı inşa yöntemleriyle hemen harekete geçmek mi, yoksa sadece birkaç blokta premium beton altyapıyı tamamlamak için on yıllar mı beklemek? Bu, kaliteye karşı bir seçim değil. Betonla ya da peyzaj adacıklarıyla korunan bisiklet şeritleri mükemmel olabilir. Ancak tek bir sokaktaki altın standart şerit, 10 blok ötede güvenle bisiklet süren bir kişi için hiçbir şey ifade etmez. Kapsam önemlidir ve hızlı inşa yöntemleriyle bu kapsam hemen, tek bir nesilde mümkün hale gelebilir. Önce alanı ele geçirin, sonra zamanla güçlendirin.

Yol diyetleri nasıl çalışır?

Bir yol diyeti, mevcut yolu yeniden düzenleyerek korumalı bisiklet şeritleri eklemek için araç şeritlerini daraltmak ya da azaltmaktır. Bu yöntem, sadece bisiklet şeritleriyle sınırlı kalmayan, ölçülebilir iyileştirmeler sunar. ABD Federal Karayolu İdaresi ve Ulaştırma Bakanlığı verileri ve araştırmaları, yol diyetlerinin sadece bisikletçilere değil, sürücülere ve yayalara da fayda sağladığını gösteriyor:

• Genel güvenlik avantajları: Dört şeritli bölünmemiş bir yolun üç şeritli (orta şeritli) bir yola dönüştürülmesi, toplam kazaları ortalama %19 ila %47 oranında azaltıyor. Geri vites, sola dönüş ve çarpışma kazalarında da önemli düşüşler görülüyor.
• Sürücüler için avantajlar: Dar şeritler ve daha az sayıda şerit, trafik akışını iyileştirerek agresif sollamaları ve 'harmonik' dur-kalk hareketlerini azaltıyor. Ayrılmış sola dönüş şeritleri de gecikmeleri önlüyor.
• Yayalar için avantajlar: Daha az şerit, yayaların karşıdan karşıya geçiş süresini kısaltıyor ve koruma adacıkları, yayaların karşıdan karşıya geçerken maruz kaldığı kazaları %46’ya kadar azaltabiliyor.

İki koruma türü, aynı alan

Aşağıdaki iki koruma yöntemi, aynı fiziksel alanı kullanıyor:

1. Betonla korunan bisiklet şeritleri: Yükseltilmiş beton bordürler ya da tamponlar (genellikle 15-20 cm yüksekliğinde) kullanılarak araçların şeride girmesi engelleniyor. Daha dayanıklı ve etkili olan bu yöntem, daha yüksek maliyet ve karmaşık uygulama gerektiriyor.
2. Boya ve esnek direkli bisiklet şeritleri: Boyalı tamponlar ve esnek ayırıcı direklerle (genellikle 6 metrede bir) oluşturulan şeritler, hızlıca (haftalar içinde) ve düşük maliyetle uygulanabiliyor. Gerekirse kolayca ayarlanabilir ya da kaldırılabilirler.