ABŞ-də tariflərin qayıtması: Korporasiyalar üçün xeyir, adi vətəndaşlar üçün isə bədbəxtlik?

ABŞ-də tarif refundları: Kimin xeyrinə?

ABŞ-də dövlət tərəfindən qeyri-qanuni şəkildə toplanmış 175 milyard dollarlıq tariflərin qaytarılması prosesi rəsmi olaraq başladı. Bu, tarixdəki ən böyük refund proqramlarından biri hesab olunur və 330 mindən çox şirkət bu puldan istifadə edə biləcək.

Lakin bu refundlardan adi vətəndaşlar heç bir şəkildə istifadə edə bilməyəcəklər. Bu məbləğlərin böyük hissəsi əvvəllər tariflərdən ziyan çəkmiş korporasiyalar tərəfindən alınacaq.

Tariflərin iqtisadi nəticələri: Niyə heç bir fayda vermədi?

Miçiqan Universitetinin iqtisadiyyat professoru Justin Wolfers bildirir ki, prezident Tramp tərəfindən tətbiq edilmiş tariflər iqtisadiyyata heç bir müsbət təsir göstərmədi:

«Bu tariflərin məqsədi yerli istehsalı artırmaq, yeni fabriklərin tikintisini təşviq etmək və dövlət gəlirlərini artırmaq idi. Lakin nəticədə heç bir müsbət nəticə əldə olunmadı. Hətta hökumət indi böyük məbləğdə refundlar ödəməlidir. Bu tariflər heç bir iqtisadi fayda vermədi.»

Tarif refundları iqtisadiyyata nə qədər təsir edəcək?

Wolfers qeyd edir ki, refundlar iqtisadiyyata stimul verməyəcək, çünki:

• Bu refundlar keçmiş fəaliyyətlərə əsaslanır;
• Şirkətlərə heç bir yeni fəaliyyətə stimul vermir;
• Bu refundlar sadəcə keçmiş xərclərin kompensasiyasıdır.

«Bu refundlar nənənin doğum günü üçün göndərdiyi pul kimidir. Heç bir iqtisadi stimul yaratmır.»

Vətəndaşlar refunddan istifadə edə bilməyəcəklər

Eyni zamanda, adi vətəndaşlar refundlardan istifadə edə bilməyəcəklər. 2024-cü ilin fevralında Xəzinədarlıq katibi Scott Bessent bildirmişdi:

«Mənim hissiyatım odur ki, amerikalılar bu pulları görə bilməyəcəklər. Bu proses həftələr, aylar, hətta illər çəkə bilər.»

Ekspertlər qeyd edirlər ki, tarif refundları adi vətəndaşların həyatına heç bir təsir göstərməyəcək. Məsələn, Costco supermarketləri tərəfindən tətbiq edilmiş tariflər nəticəsində qiymətlər artmışdı. Lakin refundlar Costcoya verildikdə, adi müştərilər bu pulu görə bilməyəcəklər.

Korporasiyalar refunddan istifadə edəcək

Yel Universitetinin Budget Lab tədqiqat mərkəzi bildirir ki, korporasiyalar refundları alacaq, lakin bu pulu adi vətəndaşlara qaytarmayacaqlar. Bu isə dövlət gəlirlərinin azalmasına səbəb olacaq.

Bəzi müştərilər isə Costcoya qarşı məhkəməyə müraciət edərək, tariflərin qiymətlərə əlavə edilməsini və eyni zamanda refund alınmasını tələb edirlər. Lakin bu refundlar adi vətəndaşlara deyil, korporasiyalara verilir.

Nəticə: Tarif refundları kimə xeyir gətirir?

Uzmanlar bildirir ki, bu refundlar əsasən böyük korporasiyalar üçün faydalıdır. Adi vətəndaşlar isə bu prosesdən heç bir şəkildə istifadə edə bilməyəcəklər. Bu isə iqtisadi bərabərsizliyi daha da artıracaq.