ABŞ İran müharibəsinin zəif atəşkəsini yoxlamaq üçün Hörmüz boğazını açmağa çalışır

ABŞ-nin Hörmüz boğazına müdaxiləsi regionda gərginliyi artırdı

ABŞ-nin ticari gəmilər üçün Hörmüz boğazını açmağa cəhd etməsi İranla davam edən müharibənin yenidən alovlanmasına səbəb ola bilərdi. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) İranın ölkəyə raket və dron hücumları təşkil etdiyini bildirsə də, atəşkəs həftənin sonuna qədər davam etdi.

İran tərəfinin mövqeyi

İran parlamentinin sədri və baş danışıqçısı Məhəmməd Bağır Qalibaf, ABŞ-ni regionun təhlükəsizliyini pozmaqda ittiham etdi. Qalibaf, ABŞ-nin Hörmüz boğazındakı İranın nəzarətini qırma cəhdlərinin regionda yeni bir "tənzimləmə" yaratdığını bildirdi. O, "status-kvonun davamı ABŞ üçün qeyri-qəbul edilən hal alır, halbuki biz hələlik heç bir addım atmadıq" dedi.

Qalibafın bəyanatında ABŞ ilə danışıqlar haqqında məlumat verilməsə də, danışıqların Pakistan vasitəsilə davam etdiyi bildirilir.

ABŞ-nin "Azadlıq Layihəsi" və Trampın mövqeyi

ABŞ prezidenti Donald Tramp bazar ertəsi İranın boğazı bağlamağa cəhdlərinin "güc tətbiqi ilə həll olunacağını" bildirdi. Tramp, "Azadlıq Layihəsi"nin müharibə başlayandan bəri Fars körfəzində ilişib qalmış yüzlərlə gəmidə olan on minlərlə dənizçinin yardımına çatmaq məqsədi daşıdığını qeyd etdi.

ABŞ rəhbərliyindəki Birləşmiş Dəniz İnformasiya Mərkəzi, gəmidə olanlara boğazdan Oman sularında keçmələrini məsləhət gördü və "gücləndirilmiş təhlükəsizlik zonasının" yaradıldığını elan etdi.

BƏƏ İranın hücumuna məruz qaldı

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Müdafiə Nazirliyi İranın ölkəyə 15 raket və 4 dronla hücum etdiyini bildirdi. İran tərəfi isə ABŞ-nin iddiasını rədd edərək, yalnız iki mülki yük gəmisinə zərbə vurulduğunu və beş mülki şəxsin həlak olduğunu iddia etdi. İran dövlət televiziyası bu məlumatı təsdiqləyib.

Boğazın strateji əhəmiyyəti

Hörmüz boğazı dünya neft və təbii qaz ticarətinin təxminən beşdə birinin keçirildiyi yerdir. İranın buranı bağlaması isə yanacaq qiymətlərinin qlobal iqtisadiyyata təsir göstərərək qalxmasına səbəb olub. Bu addım həm də müharibənin sona çatdırılması üçün aparılan danışıqlar zamanı İranın əsas təzyiq vasitələrindən biri kimi istifadə olunur.

ABŞ-nin bu cəhdləri İranla müharibənin yenidən alovlanmasına səbəb ola bilər. Fevralın 28-də ABŞ və İsrailin İranı bombalaması nəticəsində müharibə başlamış və İran da boğazı bağlamışdı.

Gələcəkdəki risklər

Gəmi izləmə məlumatlarına görə, Panamalı bayrağı altında hərəkət edən neft tankeri Fars körfəzindən çıxaraq boğaza doğru istiqamət götürüb. Lakin hədəfinin nə olduğu hələlik məlum deyil. MarineTraffic saytının məlumatına görə, tankerin istiqaməti Sinqapur göstərilib.

Bütün bu hadisələr fonunda gəmiçilik şirkətləri hələlik ehtiyatlı mövqe sərgiləyir. Regionda gərginliyin davam etməsi isə beynəlxalq bazarlar üçün böyük risklər yaradır.