Kvant Kompyuterlər Bitcoin’inizə Qarşı: Mülkiyyət Hüququ nə deyir?

Kvant Kompyuterlərdən Bitcoin Təhlükəsi: Qanun nə deyir?

Bitcoin şəbəkəsinin kvant kompüterlərindən qorunması haqqında müzakirələr getdikcə real məsələyə çevrilir. Bu məsələ iki fərqli perspektivdən baxılır: texniki və hüquqi. Texniki tərəfdə, Bitcoin protokolunun kvant hücumlarına qarşı necə müdafiə olunacağı müzakirə edilir. Lakin hüquqi tərəfdə isə məsələ tamamilə fərqli şəkildə ortaya çıxır.

2026-cı ilin aprel ayında təqdim olunan BIP-361 protokolu, kvant hücumlarına qarşı həssas olan 6.5 milyondan çox Bitcoin’in dondurulmasını təklif edir. Bu təklif, o cümlədən Satoshi Nakamotonun əlaqəli olduğu təxmin edilən 1 milyondan çox Bitcoin’i də əhatə edir. Bu, artıq abstrakt bir müzakirə deyil, mülkiyyət, müsadirə və nəzarət məsələlərinə dair real bir mübarizəyə çevrilib.

Qanun nə deyir?

Qanunvericilik, kvant kompüterlərindən istifadə edərək köhnə Bitcoin cüzdanlarının xüsusi açarlarını çıxaran şəxslərin hərəkətlərini oğurluq kimi qiymətləndirir. Bitcoin şəbəkəsi isə mülkiyyət hüququnu deyil, nəzarəti əsas götürür. Bu, qanunvericiliklə Bitcoin şəbəkəsinin fərqli yanaşmasını göstərir.

«Qanunvericilik üçün köhnə Bitcoinlər sahibsiz deyildir. Kvant hücumları nəticəsində onları hərəkətə gətirmək oğurluq hesab olunur.»

Real Təhlükə Nədir?

Kvant kompüterlərindən gələn təhlükə bütün Bitcoinlər üçün bərabər deyil. Bitcoin cüzdanlarının böyük əksəriyyəti, xüsusi açarlar açıla bilmədiyi üçün kvant hücumlarına qarşı təhlükəsizdir. Lakin bəzi hallarda, xüsusilə də köhnə Bitcoin çıxışlarında və ya istifadə edilmiş Bitcoinlərin qalıqlarında kvant hücumları üçün şərait yaranır.

• Pay-to-Public-Key çıxışları: Bu çıxışlar, Bitcoin blokçevində açıq şəkildə xüsusi açarı göstərir. Bu səbəbdən kvant kompüterlərindən istifadə edərək xüsusi açarı çıxarmaq mümkündür.
• Taproot çıxışları: Bu çıxışlar da 32 baytlıq çıxış açarını açıq şəkildə göstərir.
• Adreslərin təkrar istifadə olunması: Eyni Bitcoin cüzdanının müxtəlif dəfə istifadə olunması, xüsusi açarın açıq şəkildə göstərilməsinə səbəb olur.

Təhlükənin Real Həddi

2026-cı ilin mart ayında Google Quantum AI tərəfindən təqdim olunan tədqiqat, Bitcoin’in istifadə etdiyi secp256k1 əyrisinin kvant kompüterlərindən istifadə edərək 500,000 fiziki kvant bitindən az müddətdə qırılacağını göstərdi. Bu, əvvəlki təxminlərdən 20 dəfə azdır. Bu tədqiqat, kvant hücumlarının real təhlükəsini ortaya qoyur.

Bitcoin Cüzdanlarının Mühafizəsi

Bitcoin istifadəçilərinin kvant hücumlarından qorunmaq üçün müxtəlif addımlar atması vacibdir. Bu addımlar arasında:

• Köhnə Bitcoin çıxışlarından istifadə etməmək: Köhnə Bitcoin çıxışları kvant hücumlarına qarşı daha həssasdır.
• Adreslərin təkrar istifadə olunmaması: Hər dəfə yeni bir Bitcoin almaq üçün yeni bir adresdən istifadə etmək kvant hücumlarının qarşısını alır.
• Kvant müqavimətli protokolların istifadə olunması: Bitcoin şəbəkəsi kvant hücumlarına qarşı müqavimətli protokolların inkişaf etdirilməsinə çalışır.

Nəticə

Kvant kompüterlərin Bitcoin şəbəkəsinə təsiri getdikcə real məsələyə çevrilir. Qanunvericilik bu məsələyə oğurluq kimi baxır, halbuki Bitcoin şəbəkəsi nəzarəti əsas götürür. Bitcoin istifadəçilərinin kvant hücumlarından qorunmaq üçün lazımi addımları atması vacibdir. Bu məsələ, həm texniki, həm də hüquqi cəhətdən həll olunmalıdır.