Gowanus Canal krijgt een groene make-over: van vervuilde industriezone naar levendige woonwijk

De Gowanus Canal in Brooklyn, lange tijd een vervuilde industriële afvalput, ziet er tegenwoordig opvallend aantrekkelijk uit. Decennialang heeft het watergebied te maken gehad met vervuiling door industrieel afval, maar nu ondergaat het een ingrijpende gedaanteverwisseling. Na jaren van voorbereiding en betrokkenheid van de lokale gemeenschap krijgen de oevers van de Gowanus Canal een nieuwe, woonvriendelijke uitstraling.

Twee recent geopende projecten illustreren deze transformatie. Beide ontworpen door landschapsarchitectenbureau SCAPE en in lijn met een masterplan dat het bureau in 2019 publiceerde, geven ze een eerste indruk van de toekomstige metamorfose van het gebied. Het gaat om twee nieuwe openbare ruimtes die de verbinding tussen de omwonenden en de Gowanus Canal herstellen, nu de milieusanering bijna is voltooid.

Het eerste project is een waterfrontplein en esplanade rondom een nieuw woon- en kantoorgebouw met twee torens. Het tweede is een lineair park langs het water, voorzien van een speelplaats, picknickplekken en tuinen. Beide projecten dragen bij aan het herstel van de lokale ecologie en maken de oevers weer toegankelijk voor het publiek – iets wat decennialang onmogelijk was.

«De Gowanus Canal is als ecosysteem en als woongebied zo bijzonder omdat het in korte tijd op systeemniveau wordt heringericht op zoveel verschillende manieren.»

Een groot deel van de veranderingen langs het kanaal is te danken aan een herbestemmingsproces dat in 2014 werd gestart. Hierdoor kon het voormalige industrieterrein worden omgevormd tot een gemengde woon- en werkzone. Deze officiële stap markeerde een geleidelijke ontwikkeling die al langer gaande was dankzij grassrootsinitiatieven van lokale groepen. Deze groepen zetten zich in voor milieurechtvaardigheid, ecologisch herstel en betere openbare ruimtes.

Een van die groepen is de Gowanus Canal Conservancy, opgericht in 2006. Sindsdien zet de organisatie zich in voor het schoonmaken en herstellen van het kanaal en de directe omgeving. Ze speelt een cruciale rol in de huidige transformatie.

«We hebben jarenlange ervaring met het onderhoud van straatbomen, regenwatertuinen en guerrilla-tuinen in de buurt. Daardoor hebben we een gedetailleerd inzicht in de biodiversiteit die hier voor de sanering bestond en welke landschappen hier kunnen gedijen.»

In 2017 vroeg de conservancy SCAPE om een masterplan voor het gebied te ontwikkelen, dat in 2019 werd gepubliceerd. Dit Lowlands Masterplan diende als blauwdruk voor positieve verandering en een visie voor de toekomst.

«Dit gebied heeft decennialang in een speculatieve vastgoedmarkt gelegen. Het is niet onbekend, maar functioneel gezien was het lange tijd verwaarloosd.»

Het masterplan stelt normen voor toekomstige ontwikkelingen langs het kanaal, zodat deze bijdragen aan de sanering en het herstel. Het creëert juridische kaders die ervoor zorgen dat nieuwe projecten de ecologische en sociale waarde van het gebied versterken. De geopende projecten zijn slechts het begin van een veel grotere visie, waarbij de Gowanus Canal zich ontwikkelt tot een levendige, duurzame woon- en recreatiezone.