Populisme wint terrein: Reform en Groen scoren hoog in Britse verkiezingen

De afgelopen jaren leek het erop dat de populistische golf van het afgelopen decennium aan kracht zou verliezen. Niets is minder waar. Uit de lokale verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk van vorige week blijkt dat de opkomst van populisme nog lang niet voorbij is.

De grootste winnaar was de opkomende Reform Partij, die van bijna geen zetels in lokale raden naar de grootste fractie uitgroeide. Ook de Groene Partij boekte forse winst met honderden nieuwe zetels. De twee traditioneel dominante partijen, met name de regerende Labour-partij, verloren daarentegen flink terrein. Peilingen wijzen erop dat soortgelijke resultaten in toekomstige verkiezingen herhaald kunnen worden.

Van nul naar dominantie

Voor de verkiezingen had de anti-immigratiepopulistische Reform Partij slechts twee zetels in lokale raden verspreid over heel Groot-Brittannië. Nu telt de partij 1.454 zetels. De Groene Partij, die zich profileert als milieupartij met socialistische idealen, won er 441 bij en komt nu op 587 zetels.

De historische partijen Labour en de Conservatieven, die elkaar de afgelopen eeuw afwisselden in de regering, verloren respectievelijk 1.498 en 563 zetels. In Wales behaalde de nationalistische partij Plaid Cymru voor het eerst de meeste zetels in het regionale parlement. Reform werd daar de op één na grootste partij. In Schotland blijft de Schotse Nationale Partij dominant, maar met minder zetels dan voorheen. Labour en Reform deelden hier de tweede plek met 17 zetels, gevolgd door de Groenen met 15 zetels. Voor deze verkiezingen had Reform nog geen enkele zetel in de regionale parlementen.

Diepe onvrede met gevestigde partijen

De resultaten tonen een duidelijke onvrede met de twee grootste partijen. De goedkeuring van de Labour-premier Keir Starmer, die bijna 50 punten onder nul staat, leidt tot roep om zijn vertrek binnen zijn eigen partij. De verkiezingsuitslagen worden met argusogen gevolgd in Europa, waar gevestigde politici in verschillende landen al jaren te maken hebben met populistische opstanden.

Populisme wint terrein in Europa

De Britse verkiezingsuitslagen en peilingen in andere landen suggereren dat kiezers nog volop in opstand zijn. Ook in Frankrijk en Duitsland groeit de steun voor populistische partijen.

Frankrijk: Bardella leidt peilingen voor 2027

Uit vroege peilingen voor de Franse presidentsverkiezingen van 2027 blijkt dat Jordan Bardella, de kandidaat van de populistische partij Rassemblement National, met 35 procent veruit de grootste is. Hij ligt ruim voor op de nummer twee, de voormalige premier Édouard Philippe, die 20,5 procent scoort.

"De extreemrechtse Rassemblement National zou de eerste ronde van de presidentsverkiezingen winnen als die morgen zouden plaatsvinden," aldus Zane Lilley van The Connexion.

Duitsland: AfD bereikt recordhoogte

In Duitsland meldt de door de overheid gefinancierde zender Deutsche Welle dat de regering van kanselier Friedrich Merz na slechts één jaar in functie al de meest impopulaire ooit is. Voor het eerst heeft de Alternative für Deutschland (AfD) een duidelijke meerderheid in de peilingen: 27 procent. De partij, waarvan enkele regionale afdelingen als rechts-extreem worden geclassificeerd, bereikt hiermee een nieuw record.

Net als de Britse Reform Partij scoort de AfD goed in lokale verkiezingen. De steun voor de partij reikt verder dan de voormalige Oost-Duitse regio, waar de partij traditioneel sterk staat. Een overwinning van een populistische partij in een van deze landen zou geen verrassing zijn, na jaren van bestuur door gevestigde partijen.