Vitamine D kan diabetes voorkomen bij bepaalde genetische aanleg

Een recente studie in JAMA Network Open suggereert dat vitamine D een cruciale rol kan spelen in het vertragen of zelfs voorkomen van diabetes, maar alleen bij mensen met bepaalde genetische variaties.

Uit het onderzoek blijkt dat volwassenen met prediabetes en specifieke mutaties in het vitamine D-receptorgen een 19% lager risico hadden om diabetes te ontwikkelen wanneer ze dagelijks een hoge dosis vitamine D (4.000 eenheden) innamen. Dit komt neer op een significante vermindering van het risico voor een aanzienlijke groep Amerikanen met prediabetes.

De bevindingen zijn gebaseerd op gegevens van de D2d-studie, een grootschalig klinisch onderzoek waarbij meer dan 2.000 volwassenen met prediabetes gedurende meerdere jaren werden gevolgd. De deelnemers kregen dagelijks vitamine D of een placebo toegediend. Hoewel de oorspronkelijke studie geen algemene vermindering van diabetesrisico vond, wees deze nieuwe analyse op een duidelijke genetische factor.

Genetische verschillen bepalen effectiviteit

Vitamine D wordt in het lichaam omgezet in een actieve vorm die bindt aan de vitamine D-receptor. Deze receptor speelt een rol in hoe cellen reageren op vitamine D. De onderzoekers onderzochten of genetische verschillen in deze receptor verklaren waarom sommige mensen wel baat hebben bij vitamine D en anderen niet.

De alvleeskliercellen die insuline produceren, bevatten vitamine D-receptoren. Dit suggereert dat vitamine D een invloed kan hebben op de insulineafgifte en de bloedsuikerspiegelregulatie. Voor de nieuwe analyse werden de deelnemers ingedeeld in groepen op basis van drie veelvoorkomende variaties van het vitamine D-receptorgen: AA, AC en CC.

De resultaten toonden aan dat:

• Deelnemers met de AA-variatie (ongeveer 30% van de groep) geen baat hadden bij de vitamine D-suppletie in vergelijking met de placebogroep.
• Deelnemers met de AC- of CC-variatie daarentegen een aanzienlijk lager risico op diabetesontwikkeling hadden wanneer ze dagelijks vitamine D innamen.

Toekomstperspectief: gepersonaliseerde diabetespreventie

Volgens Bess Dawson-Hughes, hoofdauteur van de studie en senior wetenschapper aan het Jean Mayer USDA Human Nutrition Research Center on Aging van Tufts University, kunnen deze bevindingen leiden tot meer gepersonaliseerde medische zorg. "Diabetes brengt ernstige complicaties met zich mee die zich jarenlang ontwikkelen. Als we de periode kunnen verlengen waarin iemand zonder diabetes leeft, kunnen we sommige schadelijke gevolgen voorkomen of verminderen," aldus Dawson-Hughes.

De onderzoekers constateerden ook dat bloedspiegels van 40 tot 50 ng/mL 25-hydroxyvitamine D of hoger gepaard gingen met een progressief grotere vermindering van het risico op diabetes. Dit benadrukt het belang van adequate vitamine D-spiegels voor mensen met prediabetes.

Hoewel de studie veelbelovend is, benadrukken de onderzoekers dat verdere studies nodig zijn om de optimale dosering en doelgroepen te bepalen. Toch biedt het nieuwe inzichten in hoe vitamine D kan worden ingezet als preventieve maatregel tegen diabetes, afhankelijk van genetische aanleg.