Nowe narzędzie AI „klonuje” oprogramowanie, omijając prawa autorskie – kontrowersje w branży IT

Nowe wyzwanie dla praw autorskich: AI tworzy „legalne” klony oprogramowania

Sztuczna inteligencja coraz częściej podważa fundamenty praw autorskich – od książek pisanych przez AI po generowane obrazy znanych postaci. Teraz problem dotyka także branży oprogramowania. Według raportu 404 Media, nowe narzędzie o nazwie Malus.sh (wym. „malis”, co ma sugerować złe intencje) wykorzystuje AI do tworzenia „czystych” kopii kodu, które nie naruszają praw autorskich oryginału.

Jak działa Malus.sh? Mechanizm „czystej kopii”

Proces opiera się na sprawdzonej metodzie „clean room”, stosowanej m.in. przez IBM w latach 70. Polega ona na rozdzieleniu zespołu na dwie grupy: jedna analizuje funkcjonalność oryginalnego oprogramowania, druga – nieznająca kodu źródłowego – odtwarza jego działanie od podstaw. Dzięki AI proces ten stał się znacznie szybszy i bardziej dostępny.

Malus.sh deklaruje na swojej stronie:

„Wreszcie wolność od obowiązków licencji open source. Nasze roboty AI niezależnie odtwarzają każdy projekt open source od zera. Efekt? Prawnie odrębny kod z korporacyjną licencją – bez przypisywania autorstwa, bez copyleft, bez problemów.”

Czy to tylko żart? Problem nabiera realnych kształtów

Choć projekt może wydawać się satyryczny, jego twórcy – firma LLC z prawdziwymi klientami – traktują go poważnie. Mike Nolan, współzałożyciel i badacz ekonomii politycznej open source w ONZ, wyjaśnia, że narzędzie ma na celu zwrócenie uwagi na realny problem: „Gdyby to była tylko satyra, zostałaby zignorowana przez środowisko tech, które uważa się za zbyt wyjątkowe, by ucierpieć z powodu zmian ekonomicznych.”

Przykład z ostatnich tygodni potwierdza obawy. Biblioteka chardet dla Pythona, popularna wśród deweloperów, została zrekonstruowana od podstaw przy użyciu Anthropic Claude Code i wydana pod nową, MIT-licencjonowaną wersją – bez przypisywania autorstwa oryginalnym twórcom. To wywołało gorącą debatę w społeczności open source.

Konsekwencje dla branży: strach przed utratą kontroli

Firmy świadczące usługi w modelu SaaS obawiają się, że AI umożliwi konkurentom tworzenie identycznych, lecz nielegalnych kopii ich oprogramowania. Obawy te odbijają się na giełdzie – np. akcje Oracle zanotowały znaczne spadki na początku roku.

Deweloper Dan Blanchard, który uczestniczył w rekonstrukcji chardet, przyznał: „Widziałem Malus.sh i, jak wielu innych, początkowo myślałem, że to żart. Ale jestem pewien, że ktoś prędzej czy później zrobi to na poważnie.”

Dylematy prawne i etyczne

Narzędzia takie jak Malus.sh stawiają pytania o granice innowacji i ochrony własności intelektualnej. Czy „czyste klony” powinny być dozwolone? Czy firmy tracą kontrolę nad swoimi kodami w erze AI? Jedno jest pewne: dyskusja o przyszłości praw autorskich w IT dopiero się rozpoczyna.