ABŞ Ali Məhkəməsi TPS statusunun taleyi haqqında qərar çıxaracaq

ABŞ Ali Məhkəməsi TPS statusunun taleyini həll edəcək

ABŞ Ali Məhkəməsi Çərşənbə axşamı keçirilən iclasda Tramp administrasiyasının 350 min Haiti və 6 min Suriya vətəndaşının müvəqqəti qorunan statusunu (TPS) ləğv etməsinə qarşı edilən iddia ilə bağlı müzakirələrə qulaq asdı. Bu qərar 13 ölkədən olan təxminən 1.3 milyon TPS alan şəxslərin taleyinə təsir göstərə bilər.

SCOTUSblog-un məlumatına görə, məhkəmədə dinlənilən müzakirələrdə iki iddia birləşdirildi. Bu iddialarda Tramp administrasiyasının federal qanunları pozaraq Haiti və Suriya vətəndaşlarının TPS statusunu ləğv etdiyi, digər federal qurumlarla məsləhətləşmədiyi iddia olunur. Həmçinin, Haiti tərəfdarları TPS statusunun ləğv edilməsinin 14-cü düzəlişin bərabər müdafiə prinsipini pozduğunu və qeyri-ağ immiqrantlara qarşı diskriminasiya olduğunu bildirirlər.

Hökumət isə Daxili Təhlükəsizlik Departamentinin (DHS) TPS statusunun müəyyən edilməsi ilə bağlı qərarlarının məhkəmələr tərəfindən nəzərdən keçirilməsinin mümkün olmadığını iddia edir. Bu mövqe isə iddialı tərəflər tərəfindən icra hakimiyyətinin məhkəmə nəzarətindən çıxarılması kimi qiymətləndirilir. Hökumət eyni zamanda DHS-nin dövlət departamentinin məsləhətlərini nəzərə aldığını bildirir.

TPS statusu nədir?

1990-cı ildə yaradılan TPS proqramı Daxili Təhlükəsizlik üzrə katibə ölkənin vətəndaşlarının təhlükəsiz qayıtmasına imkan verməyən şəraitin olması hallarında (təbii fəlakətlər, silahlı qarşıdurmalar və digər fövqəladə hallar) müvəqqəti qorunma statusu verilməsinə imkan verir. Bu status ABŞ-də olan şəxslərin ölkədə qalmasına və işləməsinə imkan verir, lakin daimi yaşamaq hüququ və ya vətəndaşlıq yolu təklif etmir.

Haiti və Suriyanın TPS statusunun ləğvi

Keçən il Daxili Təhlükəsizlik üzrə katibə Kristi Noem 2010-cı ilin yanvarından TPS statusuna malik olan Haiti üçün bu statusun ləğv edildiyini elan etdi. Noem Haiti üçün TPS statusunun ləğv edilməsinin ölkədə davam edən humanitar böhran səbəbindən ABŞ milli maraqlarına zidd olduğunu bildirdi. Lakin Kolumbiya dairəsi üzrə ABŞ rayon məhkəməsinin hakimi Ana Reyes Noemin qərarını dayandırdı. Hakim Noemin qərarını "qeyri-ağ immiqrantlara qarşı düşmənçilik hissi ilə qabaqcadan müəyyənləşdirdiyini" bildirdi. Reyes həmçinin Noemin Haiti ilə bağlı qərarını qəbul edərkən federal qanunlara uyğun olaraq digər qurumlarla məsləhətləşmədiyini və iqtisadi faktorları nəzərə almadığını qeyd etdi.

Noem eyni zamanda 2012-ci ilin martından TPS statusuna malik olan Suriyanın statusunu da ləğv etdi. Lakin Nyu-Yorkun Cənub dairəsi üzrə hakimi Katherine Polk Failla Suriya üçün TPS statusunun ləğv edilməsinin federal qanunları pozduğunu bildirərək qərarı dayandırdı.

Məhkəmənin mövqeyi

The New York Times-ın məlumatına görə, məhkəmədə Haiti və Suriyanın TPS statusunun dərhal ləğv edilməsi məsələsində məhkəmənin tərəfləri arasında fikir ayrılığı var. Hakimlər Sonia Sotomayor və Ketanji Brown Jackson isə Haiti vətəndaşlarının TPS statusunun ləğv edilməsində irqi motivasiya olmasını ehtimal edirlər.

"Məhkəmənin qərarı 1.3 milyondan çox insanın taleyinə təsir göstərəcək. Bu qərar həm də ABŞ-dəki immiqrasiya siyasətinin gələcəyini müəyyənləşdirəcək."

Nəticə

Məhkəmənin qərarı TPS statusuna malik şəxslərin taleyini həll edəcək. Bu qərar həm də digər ölkələrdən olan TPS alan şəxslərin statusuna təsir göstərə bilər. Məhkəmənin qərarı həm də ABŞ-dəki immiqrasiya siyasətinin gələcəyini müəyyənləşdirəcək.