ABŞ Cənub Sərhədində Milli Müdafiə Zonalarının Axtarışı: Müharibə Hüququnda Məhdudiyyətlər

Mühacir Krossinqləri Üçün Yeni Hədəflər

ABŞ-Meksika sərhədində yerləşən milli müdafiə zonalarında hərbi orqanların hüquq-mühafizə funksiyalarının genişləndirilməsi nəticəsində on minlərlə mühacir həbs olunub. 2025-ci ilin əvvəllərində prezident Donald Trampın andiçmə mərasimindən sonra federal prokurorlar hərbi mülkiyyətə qeyri-qanuni daxil olmaqla bağlı nadir hallarda görülən ittihamlar irəli sürməyə başladı. Bu ittihamların sayı 2025-ci ildə əvvəlki on illiklə müqayisədə çox idi.

Hərbi Zonaların Statusu və Hüquqi Boşluqlar

Keçən il yazda Ağ Ev tərəfindən müəyyən olunmuş milli müdafiə zonaları hərbi orqanlara ölkə daxilində qanun pozuntularını yoxlamaq hüququ verdi. Bu qərar federal əsgərlərin yerli ərazilərdə hüquq-mühafizə fəaliyyətlərini genişləndirdi. Bu zonalarda tutulan şəxslər həm də 1909-cu ildə qəbul olunmuş federal qanunla əlaqədar ittiham olunurdu ki, bu qanun arsenal ərazilərinə casusların daxil olmasının qarşısını almaq məqsədi daşıyırdı.

Mühacirlərin Məhdud Bilikləri

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, mühacirlər çox vaxt keçdikləri ərazinin hərbi zona olduğunu bilmirdilər. Hakimlərin bir çoxu isə şəxsin ərazidə olduğunu bilmədiyi halda hərbi mülkiyyətə qeyri-qanuni daxil olmaq ittihamının əsaslandırıla bilməyəcəyinə qərar verib. 2023-cü ilin aprelindən etibarən ən azı 4,700 mühacir bu cür ittihamlarla qarşılaşdı; onların arasında bəzi şəxslər məhkəməyə çıxmaq üçün bir aydan çox həbsdə saxlanılıb.

İttihamların Effektivliyi və Statistikalar

Tədqiqat nəticələrinə görə, həll olunmuş 60% hallarda hərbi mülkiyyətə qeyri-qanuni daxil olmaq ittihamları rədd edilib. Lakin prokurorlar bu ittihamları irəli sürməyə davam ediblər. Federal Ədliyyə Mərkəzinin məlumatlarına əsasən, 2025-ci ildə bu cür ittihamların sayı kəskin şəkildə artıb.

Hüquqi və Praktiki Çətinliklər

Tədqiqat zamanı qərb Texas və Nyu Meksiko məhkəmələrində araşdırma aparıldıqca məlum oldu ki, şəxsin hərbi ərazidə olduğunu sübut etmək çox çətindir. Bəzi mühacirlər oxuya bilmirdi, bəziləri isə ingilis və ispan dillərini bilmirdi. Kiçik lövhələr çox aralı yerləşirdi və onları görmək asan deyildi. Bir çoxu isə həbs olunduqları ərazidən uzaqda idi.

«Bu zonalarda olanlar üçün məsuliyyət məsələsi çox mürəkkəbdir. Mühacirlər çox vaxt ərazinin statusundan xəbərsiz olurlar. Bu da onların qeyri-qanuni hərəkətlərinin təsadüfi olduğunu göstərir.»

Ekspertlərin fikri

Rəsmi Məlumat və Reaksiyalar

ABŞ Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən edilən açıqlamada bildirilib ki, bu cür ittihamlar qeyri-qanuni sərhəd keçidlərini və kartel fəaliyyətlərini azaltmaq məqsədi daşıyır. Prokurorlar isə məhkəmələrdə qeyri-qanuni sərhəd keçidinin hərbi mülkiyyətə qeyri-qanuni daxil olmaq üçün kifayət edən cinayət niyyətini göstərdiyini iddia edirlər. ABŞ prokurorluqlarının rəhbərləri isə bu məsələ ilə bağlı müsahibə verməkdən imtina ediblər.

Tədqiqatın Nəticələri və Gələcək Perspektivlər

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, bu məsələ hüquqi boşluqları və insan hüquqlarının qorunması məsələlərini yenidən gündəmə gətirir. Milli müdafiə zonalarının statusu və onların tətbiqi ilə bağlı daha çox araşdırma aparılması vacibdir. Bu məsələ həm də ABŞ-də mühacir siyasətinin yenidən nəzərdən keçirilməsi üçün əsas ola bilər.

Məlumatların Analizi və Açıqlanması

Tədqiqatçılar tərəfindən toplanmış məlumatlar GitHub səhifəsində ictimaiyyətə təqdim olunub. Bu məlumatlar hərbi mülkiyyətə qeyri-qanuni daxil olmaqla bağlı ittihamların artım tendensiyasını göstərir.

• 2025-ci ildə hərbi mülkiyyətə qeyri-qanuni daxil olmaqla bağlı ittihamların sayı əvvəlki on illiyə nisbətən çox artıb.
• 4,700-dən çox mühacir bu cür ittihamlarla qarşılaşdı.
• 60% hallarda ittihamlar rədd edilib.
• Mühacirlərin çoxu ərazinin hərbi zona olduğunu bilmirdi.