ABŞ-də 25-ci Düzəlişlə Trampı Devirmək Məqsədəuyğun deyil

25-ci Düzəliş nədir və necə tətbiq olunur?

ABŞ Konstitusiyasının 25-ci Düzəlişi prezidentin və ya vitse-prezidentin ölümündən, istefadan və ya fiziki qabiliyyətinin itirilməsindən sonra onların yerinə kimin keçməsi məsələsini tənzimləyir. Bu həmçinin prezidentin öz istəyi ilə vəzifədən uzaqlaşdırılması prosesini də müəyyən edir. Düzəlişə əsasən, vitse-prezident və ya 15 kabinet nazirindən ən azı səkkizi prezidentin vəzifəsini yerinə yetirmək qabiliyyətini itirdiyinə qərar verərsə, bu barədə Konqresin sədri və Senatın müvəqqəti prezidentinə məlumat verilir. Vitse-prezident isə "fövqəladə prezident" statusu alır.

Əgər prezident etiraz edərsə, Konqres 21 gün ərzində onun vəzifəsini yerinə yetirmək qabiliyyətini yoxlayır. Prezidentin vəzifədən uzaqlaşdırılması üçün isə hər iki palatada (Nümayəndələr Palatası və Senat) üçdə iki səs çoxluğu lazımdır. Bu proses həm uzunmüddətli, həm də çox mürəkkəbdir və tarixdə heç vaxt tətbiq olunmayıb.

Trampın devrilməsi üçün Demokratların şansları nə qədər?

Demokratlar və progressivlər Trampın 25-ci Düzəlişlə vəzifədən uzaqlaşdırılması üçün səylərini artırsalar da, bu yolun çox çətin olduğunu ekspertlər qeyd edir. Trampın vitse-prezidenti C.D. Vansın belə bir addım atması çox ehtimal deyil, çünki 2028-ci il prezident seçkilərində Trampın bazasına ehtiyacı ola bilər. Həmçinin, Tramp kabinet üzvlərindən də çoxlu tələbkar və loyal şəxslər seçib ki, onlar da belə bir addımı dəstəkləməyə meyilli olmayacaqlar.

Texas Cənub Kollecinin hüquq professoru Coş Blekmen qeyd edir ki, Tramp əvvəlcədən kabinetdə loyal olmayan şəxsləri işdən çıxarıb, yerlərinə sadiq şəxsləri təyin edə bilər. Bu isə 25-ci Düzəlişin tətbiqini tamamilə məqsədəuyğun olmayan hala gətirə bilər.

Trampın fəaliyyəti nə qədər tənqidə səbəb olur?

Trampın fəaliyyəti son vaxtlar geniş tənqidlərə səbəb olur. O, İranla müharibəyə başlamadan əvvəl Konqresin razılığını almadı, nüvə müharibəsi təhdidini danışıqlarda istifadə etdi və sosial media hesablarında özünü İsanın yerinə qoyaraq papa haqqında da tənqidlər səsləndirdi. Lakin bunların heç biri 25-ci Düzəlişin tətbiqinə əsas vermir.

"Əgər Trampın ağıllı olmadığını desək, bunu belə bilərikmi?" — Reason jurnalının yazarı Ceykob Sallum.

Nəticə

25-ci Düzəlişlə Trampın vəzifədən uzaqlaşdırılması prosesi çox mürəkkəb və praktikada mümkünsüz hesab olunur. Demokratların bu yola əl atması isə daha çox siyasi bəyanat xarakteri daşıyır. Trampın fəaliyyəti tənqidə səbəb olsa da, onun vəzifədən uzaqlaşdırılması üçün digər yollar axtarmaq daha məqsədəuyğun hesab olunur.